Tết Dương lịch ở Litva
Ở Litva, Tết Dương lịch là ngày nghỉ lễ được Bộ luật Lao động ấn định vào ngày 1 tháng 1. Cách đón năm mới đã thay đổi theo thời gian; nghiên cứu về các gia đình ở Vilnius mô tả sự kết hợp giữa phong tục chung và những cách khác nhau để đón giao thừa, ngày đầu năm.[1][2]
Ngày nghỉ theo luật định
Điều 123 Bộ luật Lao động Litva liệt kê ngày 1 tháng 1 là Tết Dương lịch và quy định rằng người dân thường không làm việc vào ngày nghỉ lễ. Điều này cũng nêu các ngày nghỉ lễ khác, qua đó đặt Tết Dương lịch trong lịch nghỉ lễ theo luật định của đất nước.[1]
Thanh tra Lao động Nhà nước giải thích rằng ngày nghỉ lễ trùng với ngày nghỉ định kỳ không được chuyển sang ngày làm việc kế tiếp. Người lao động làm việc vào ngày nghỉ lễ thường được hưởng mức lương ít nhất gấp đôi; Thanh tra cũng giải thích các ngoại lệ và quy định liên quan.[2]
Ngày 1 tháng 1 trở thành Tết Dương lịch như thế nào
Tư liệu của Trung tâm Văn hóa Quốc gia Litva về lịch truyền thống cho biết phong tục Litva cổ không ấn định một ngày bắt đầu năm duy nhất. Tư liệu mô tả ngày 1 tháng 1 là ngày đầu năm được Litva tiếp nhận từ phương Tây Kitô giáo không sớm hơn thế kỷ 19.[3]
Một nghiên cứu về lễ đón năm mới ở Vilnius ghi nhận ngày này là ngày nghỉ lễ ở Litva trong các giai đoạn cộng hòa giữa hai cuộc thế chiến, thời kỳ Xô Viết và thời kỳ khôi phục độc lập. Nghiên cứu nhận định lễ đón năm mới phần lớn mang tính thế tục và nằm trong mùa lễ hội giữa Giáng Sinh và Lễ Hiển Linh.[4]
Phong tục gia đình và những cách đón năm mới khác nhau
Nghiên cứu ở Vilnius ghi nhận phong tục gia đình đa dạng, trong đó truyền thống gia đình thường có ý nghĩa hơn khác biệt sắc tộc. Trong số những người tham gia khảo sát, người Litva và người Ba Lan thường đón giao thừa ngoài trời, còn người Nga thường tổ chức tại nhà hơn; nghiên cứu cũng nhận thấy người thuộc cả ba nhóm thường ở nhà vào ngày đầu năm.[4]
Phần nghiên cứu về bàn tiệc ngày lễ cho biết người tham gia khảo sát thường nhắc đến đồ uống có ga và đồ uống có cồn. Người Ba Lan thường nhắc riêng đến thịt hơn, còn người Litva và người Nga chú trọng các món rau hơn. Đây là kết quả nghiên cứu tại Vilnius, không phải thực đơn duy nhất được dùng trên khắp Litva.[4]
Điều cần lưu ý trong ngày lễ
Vì đây là ngày nghỉ lễ, thông thường không bố trí công việc, dù Bộ luật Lao động và Thanh tra mô tả những trường hợp vẫn có thể làm việc vào ngày lễ. Thanh tra cũng cho biết ngày làm việc trước ngày nghỉ lễ thường được rút ngắn một giờ, tùy thuộc các ngoại lệ cụ thể.[1][2]
Giờ mở cửa tùy theo dịch vụ và địa điểm. Chẳng hạn, Đại học Vilnius thông báo Bảo tàng Đại học và Bảo tàng Adam Mickiewicz đóng cửa vào ngày 1 tháng 1. Thành phố cũng công bố lịch giao thông công cộng đặc biệt trong các kỳ nghỉ lễ, vì vậy du khách nên kiểm tra lịch hiện hành của đơn vị vận hành và giờ mở cửa của nơi định đến.[5][6]
Câu hỏi thường gặp
Tết Dương lịch có phải ngày nghỉ lễ ở Litva không?
Có. Bộ luật Lao động liệt kê ngày 1 tháng 1 là Tết Dương lịch và quy định rằng người dân thường không làm việc vào ngày nghỉ lễ.[1]
Có ngày nghỉ bù nếu ngày 1 tháng 1 trùng ngày nghỉ hằng tuần không?
Không. Thanh tra Lao động Nhà nước cho biết ngày nghỉ lễ trùng với ngày nghỉ hằng tuần không được chuyển sang ngày làm việc khác.[2]
Mọi người ở Litva có đón năm mới theo cùng một cách không?
Không có phong tục chung áp dụng cho tất cả mọi người. Nghiên cứu về các gia đình ở Vilnius ghi nhận sự khác nhau trong cách người tham gia đón giao thừa, cùng với những truyền thống gia đình và lựa chọn món ăn đa dạng.[4]
Nguồn và tài liệu tham khảo
Nguồn được sử dụng cho Tết Dương lịch tại Litva:
- Lietuvos Respublikos darbo kodeksas- Lietuvos Respublikos Seimas
- Žolinė – savaitgalį: ką svarbu žinoti apie darbo laiką ir apmokėjimą?- Valstybinė darbo inspekcija
- NEW YEAR- Lithuanian National Culture Centre
- Naujieji metai- Lithuanian Institute of History
- Museum opening hours during holidays- Vilnius University Museum
- Kaip švenčių dienomis kursuos viešasis transportas Vilniuje?- Vilnius City Municipality