İzlanda’da Kutsal Cuma
İzlanda’da Kutsal Cuma, hem Ulusal Kilise takviminde yer alır hem de yasal olarak tanınan bir tatildir. İsa’nın çarmıhta ölümünü anar; birçok çalışan için ücretli izin günüdür, ancak işyerindeki düzenlemeler değişebilir.[1][2]
İzlanda kilise takvimindeki anlamı
İzlanda Ulusal Kilisesi, Kutsal Cuma’yı İsa’nın çarmıhta öldüğü gün olarak anar. Kilisenin litürjik materyalinde mor veya siyah renk kullanılır, Gloria ilahisine yer verilmez ve İsa’nın çarmıha gerilişini anlatan okumalar bulunur. Gün, ardından Paskalya Pazarı’nın geldiği Paskalya dizisinin parçasıdır.[3]
Dünyanın dört bir yanındaki Hristiyan topluluklar da Kutsal Cuma’yı İsa’nın çarmıha gerilişini anmak için kutlar. İzlanda’da günün dini anlamına ilişkin en açık resmî kaynaklar Ulusal Kilise’nin takvimi ve ibadet materyalleridir.[3]
Yasal tatil ve kilisenin kutsal günü
İzlanda’nın Çalışma Saatleri Yasası, kilisenin kutsal günlerini izin günü olarak listeler. Ulusal Kilise’nin kutsal günlere ilişkin yasasında özellikle Kutsal Cuma yer alır; İzlanda iş hukuku rehberi de bu günü özel tatil olarak sınıflandırır. Gündüz çalışanlarının, kabul etmedikleri sürece, genellikle çalışmaları gerekmez; rehber ayrıca tatil hafta içine denk geldiğinde sekiz saatlik gündüz ücretini de içeren tatil ücreti kurallarını, belirtilen uygunluk koşullarına tabi olarak açıklar.[1][2]
ASÍ’nin tatil aktarımlarına ilişkin rehberi, perşembeye denk gelen bazı resmî tatiller için aktarma düzenlemelerinden söz eder ve Diriliş Günü ile Yazın İlk Günü’nü sayar. Kutsal Cuma’yı aktarılabilir tatil olarak tanımlamaz.[4]
İbadet ve kutlama
Ulusal Kilise’nin ayin materyali İsa’nın ölümünü merkeze alır ve çarmıha gerilişi anlatan İncil bölümlerinden okumalar içerir. İzlanda yasaları, ayini, kilise törenini veya başka bir dini kutlamayı rahatsız eden gürültüyü ya da diğer davranışları yasaklayarak ibadeti korur.[1][3]
Kilise takvimi ve tek bir ayine ait sayfa, Ulusal Kilise’nin litürjik kutlamasını belgeler; ancak her cemaatin ayin düzenlediğini ya da ülke genelinde tek bir geleneğin izlendiğini kanıtlamaz.
Çalışma ve çalışma saatleri hakkında bilinmesi gerekenler
Gündüz çalışma rehberinin kapsadığı çalışanlar için Kutsal Cuma, çalışmayı kabul etmedikleri sürece genellikle izin günüdür; özel yortu günlerinde yapılan çalışmalar için özel ücret kuralları geçerlidir. Kesin düzenlemeler, geçerli çalışma koşullarına ve uygunluk kurallarına bağlıdır.[2]
Resmî tatil olması, tüm mağazaların, restoranların, bankaların, kamu kurumlarının veya ulaşım hizmetlerinin kapanacağını ya da programını değiştireceğini tek başına doğrulamaz. İzlanda’da 2019 tarihli değişiklik, kilisenin kutsal günlerindeki faaliyetleri düzenleyen önceki çeşitli hükümleri kaldırmıştır; burada anılan yürürlükteki yasa ibadetin rahatsız edilmemesini korur. Plan yapmadan önce işletmelerin çalışma saatlerini ve ulaşım tarifelerini kontrol edin.[1][5]
Sık sorulan sorular
Kutsal Cuma İzlanda’da resmî tatil mi?
Çalışanlar Kutsal Cuma günü izinli mi?
Gündüz çalışanlarının, kabul etmedikleri sürece, özel yortularda çalışmaları genellikle gerekmez. Ücret hakları ve uygunluk koşulları geçerlidir.[2]
Kutsal Cuma için telafi günü var mı?
ASÍ’nin aktarma rehberinde Kutsal Cuma, aktarılabilir tatil olarak belirtilmez.[4]
Mağazalar, restoranlar ve toplu taşıma açık mı?
Ulusal Kilise ayininde Kutsal Cuma neyi anar?
İsa’nın çarmıha gerilişini anar.[3]
Kaynaklar ve referanslar
İzlanda içindeki Kutsal Cuma için kullanılan kaynaklar:
- 32/1997: Lög um frið vegna helgihalds- Alþingi
- Public holidays – Vinnuréttarvefur ASÍ- Alþýðusamband Íslands (ASÍ)
- Föstudagurinn langi- Þjóðkirkjan (National Church of Iceland)
- Transfer of public holidays – Vinnuréttarvefur ASÍ- Alþýðusamband Íslands (ASÍ)
- Lög um breytingu á lögum um helgidagafrið, nr. 32/1997, með síðari breytingum (helgihald).- Alþingi