İzlanda'da Noel Günü
Noel ya da jóladagur, 25 Aralık'a denk gelir ve aile buluşmalarıyla Hristiyan törenlerinin öne çıktığı İzlanda Noel döneminin parçasıdır. İzlanda çalışma mevzuatında çalışma açısından farklı bir statüsü vardır; Yule Lads gibi gelenekler dönemin daha geniş kutlamalarını özellikle tanınır kılar.[1][2][3]
Takvimdeki belirli yeri olan bir tatil
İzlanda'da Noel her yıl 25 Aralık'ta kutlanır. Dini törenlere ilişkin yasa, Noel'i İzlanda Ulusal Kilisesi'nin kutsal günleri arasında sayar; aynı listede saat 18.00'den itibaren Noel Arifesi ve Noel'in Ertesi Günü de yer alır.[2]
İstihdam bakımından İzlanda İşçi Konfederasyonu, Noel'i özel tatil olarak tanımlar. Gündüz çalışanlarının anlaşmadıkları sürece özel veya resmî tatillerde çalışmaları genellikle gerekmez; rehberde tatil ücreti düzenlemeleri de açıklanır.[1]
İzlanda'da tatil günlerinin aktarılmasına ilişkin kurallar belirli günleri kapsar: çalışma rehberi, Hz. İsa'nın Göğe Yükselişi ve Yazın İlk Günü gibi bazı perşembe tatillerinin toplu sözleşmelerle başka bir iş gününe alınabileceğini açıklar. Noel, aktarılabilir tatiller arasında sayılmaz.[4]
Noel Arifesi ve aile kutlaması
İzlanda'da ailelerin başlıca buluşması çoğunlukla Noel Arifesi'nde gerçekleşir. Dönemin kutlamaları saat 18.00'de başlar; aileler birlikte akşam yemeği yiyip ardından hediyeleri açar ve birçoğu kilise ayinlerine katılır. Noel ise 25 Aralık'ta gelir; bazı kişiler Noel partilerine ev sahipliği yapar veya bu partilere katılır.[2][3]
Noel, İsa Mesih'in doğumunu anan bir Hristiyan kutlamasıdır. İzlanda'nın kamu bilgilendirme rehberi, yılın bu dönemindeki kutlamaların Hristiyanlık öncesi dönemlerde de bulunduğunu ve gün ışığının yavaş yavaş geri dönmesiyle bağlantılı olarak ortaya çıktığını belirtir.[3]
Noel delikanlıları (Yule Lads) ve mevsimlik yiyecekler
On üç Noel delikanlısı (Yule Lads), İzlanda Noel folklorunun kendine özgü bir parçasıdır. Noel'den önceki günlerde teker teker geldikleri söylenir; çocuklar pencere pervazına bir ayakkabı bırakır ve içinde küçük bir hediye bulabilir. İzlanda Turizm Kurulu, bu karakterleri Grýla ve Leppalúði hakkındaki hikâyelerle ilişkilendirir.[5]
Noel'e giden günler yiyecekler ve hazırlıklarla geçer. 23 Aralık'ta, Þorláksmessa günü, birçok kişi fermente deniz meleği (skate) yer. Aileler ayrıca ince yüzeyine dekoratif desenler kesilen laufabrauð, yani yaprak ekmeği hazırlar. İzlanda Turizm Kurulu, bu ekmeğin yapımını el emeğine dayalı mevsimlik bir gelenek olarak anlatır.[3][5]
Tatili planlama
Noel özel tatil olduğundan ve gündüz çalışanlarının çalışması genellikle gerekmediğinden, plan yapmadan önce işletmelerin kendi açılış saatlerini ve tatil tarifelerini kontrol edin.[1]
Sık sorulan sorular
İzlanda'da Noel Günü ne zaman?
Noel Günü'nde çalışanlar izinli mi?
Noel Günü, İzlanda'nın çalışma rehberinde özel tatil olarak sınıflandırılır. Gündüz çalışanlarının anlaşmadıkları sürece o gün çalışmaları genellikle gerekmez; çalışırlarsa ücret düzenlemeleri uygulanabilir.[1]
Noel Günü hafta sonuna denk gelirse telafi günü eklenir mi?
İzlanda'nın çalışma rehberi toplu sözleşmeler kapsamında belirli perşembe tatillerinin aktarılmasını açıklar, ancak Noel'i aktarılabilir olarak tanımlamaz.[4]
Noel'de mağazalar ve toplu taşıma açık mı?
Açılış ve hizmet saatleri değişebilir; bu nedenle ilgili mağazanın veya ulaşım işletmesinin tatil bilgilerini kontrol edin.
Noel delikanlıları (Yule Lads) kimdir?
Noel'den önce teker teker gelen, İzlanda Noel folklorundaki on üç karakterdir. Bilinen gelenekte çocuklar pencere pervazına bir ayakkabı bırakır ve içinde küçük bir hediye bulabilir.[5]
Kaynaklar ve referanslar
İzlanda içindeki Noel için kullanılan kaynaklar:
- Public holidays – Vinnuréttarvefur ASÍ- Alþýðusamband Íslands (Icelandic Confederation of Labour)
- 32/1997: Lög um frið vegna helgihalds- Alþingi
- Traditions and Feasts – Christmas and New Year- Landneminn
- Transfer of public holidays – Vinnuréttarvefur ASÍ- Alþýðusamband Íslands (Icelandic Confederation of Labour)
- The 13 Yule Lads and Christmas in Iceland- Ferðamálastofa (Icelandic Tourist Board)