Kurban-bajram (Eid al-Adha) u Turskoj
U Turskoj je Eid al-Adha poznat kao Kurban Bayramı i spaja državni praznik sa važnim verskim obeležavanjem. Počinje desetog dana zul-hidžeta; turski zakon određuje praznični period koji počinje u 13 časova uoči praznika i traje četiri i po dana.[1][2]
Značenje i verska pozadina
Kurban označava čin približavanja Bogu kroz bogosluženje. Predsedništvo za verska pitanja opisuje žrtvovanje kao čin povezan sa prorokom Ibrahimom i odanošću, dok versko učenje ističe i brigu o ljudima u nevolji.[2][3]
Obeležavanje se ne svodi samo na obrok ili deljenje mesa. Diyanet opisuje žrtvovanje kao bogosluženje i navodi da je deljenje mesa sa ljudima u nevolji, rođacima, poznanicima i komšijama deo njegove društvene svrhe.[3]
Datumi i zakon o državnim praznicima
Prvi dan pada na 10. zul-hidže. Pošto datum određuje islamski kalendar, njegov odgovarajući datum po gregorijanskom kalendaru menja se iz godine u godinu.[2][3]
Zakon br. 2429 Turske određuje Kurban Bayramı kao opšti praznik koji počinje u 13 časova uoči praznika i traje četiri i po dana. Zakon propisuje zatvaranje zvaničnih kancelarija i ustanova tokom državnih, zvaničnih i verskih praznika, uz zadržavanje pravila za organizacije koje moraju neprekidno da rade.[1]
Zakon takođe propisuje da je naredna subota ceo dan neradna ako se opšti praznik završava u petak uveče. Ne utvrđuje opšti zamenski dan za druge slučajeve.[1]
Način obeležavanja
Zajednička bajramska molitva deo je prazničnog jutra. Smernice Diyaneta opisuju vernike koji odlaze u džamiju i pozdravljaju jedni druge; među uobičajenim prazničnim običajima navode se i posete starijima, pomoć ljudima u nevolji, mirenje nakon nesuglasica i uveseljavanje dece.[4]
Žrtvovano meso može se podeliti kod kuće ili se njegovo deljenje može organizovati na drugom mestu. Diyanet navodi da meso može da se konzumira u domaćinstvu, pokloni ili podeli kao milostinja; deljenje porcija ljudima u nevolji, rođacima, poznanicima i komšijama opisuje kao preporučenu praksu.[3]
Običaji se razlikuju od mesta do mesta. U opisu Isparta, Turski kulturni portal beleži da neka domaćinstva pripremaju meso nakon molitve, dele ga sa ljudima u nevolji i služe gostima. U istom lokalnom opisu pominju se slatkiši za decu i posete grobljima; to su primeri zabeleženi u Isparti, a ne pravilo za celu Tursku.[5]
Zatvaranje ustanova i praktično planiranje
Zakonska obaveza zatvaranja odnosi se na zvanične kancelarije i ustanove tokom prazničnog perioda, uz izuzetke za službe koje moraju da nastave rad. Zakon ne određuje jedinstveno radno vreme svih prodavnica, restorana ili prevoza, zato putnici treba da provere kod pružaoca usluge ili preduzeća koje planiraju da koriste.[1]
Zakon određuje zvanični praznični period, ali ne propisuje da svi zaposleni u privatnom sektoru automatski imaju iste slobodne dane. Dogovor o radu i sva primenljiva pravila zapošljavanja treba proveriti sa poslodavcem.[1]
Često postavljana pitanja
Kada se obeležava Kurban-bajram?
Koliko traje zvanični praznik u Turskoj?
Zakon br. 2429 određuje da traje od 13 časova uoči praznika do isteka četiri i po dana.[1]
Da li su državne kancelarije zatvorene?
Zakon propisuje zatvaranje zvaničnih kancelarija i ustanova tokom verskih praznika, uz izuzetke za organizacije čije službe moraju neprekidno da rade.[1]
Da li će prodavnice, banke i prevoznici raditi?
Pre putovanja proverite lokalno radno vreme preduzeća i raspored prevoznika.
Izvori i reference
Izvori korišćeni za Kurban-bajram (Eid al-Adha) u Turska:
- Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun- T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı
- KURBAN - Sıkça Sorulanlar- Düzce Müftülüğü, T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı
- Kurban Nedir?- Presidency of Religious Affairs, Republic of Türkiye
- Bayram Namazı İle İlgili Merak Edilenler- Iğdır Müftülüğü, T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı
- Isparta Bayram Gelenekleri - Kurban Bayramı- T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Portalı