Kurban-bajram (Eid al-Adha) u Saudijska Arabija

Značenje i vreme obeležavanja

Kurban-bajram, koji se u Saudijskoj Arabiji naziva i Eid al-Hajj ili al-Eid al-Kabeer, obeležava priču o proroku Ibrahimu i njegovom sinu: prema kazivanju koje opisuje Saudipedia, Bog je obezbedio jagnje koje je trebalo žrtvovati umesto Ibrahimovog sina. Muslimani koji su u mogućnosti žrtvuju životinju i dele njeno meso sa porodicom i ljudima kojima je potrebno.[1]

Sam Bajram pada desetog dana meseca zul-hidže, poslednjeg meseca islamskog kalendara. U Saudijskoj Arabiji, postupak posmatranja mladog meseca koji vodi Vrhovni sud određuje početak zul-hidže, a time i datume Dana Arefata i Bajrama. Dan Arefata je deveti dan, pa period praznika može početi pre bajramskog dana.[1][2]

Za muslimane širom sveta, Kurban-bajram je veliki verski praznik povezan sa Ibrahimovom pričom i godišnjim hodočašćem na hadž. Saudijska Arabija ima posebnu vezu s praznikom jer se hadž odvija u Meki i njenoj okolini, a prvi dani Bajrama poklapaju se sa hodočašćem.[1]

Molitva, žrtvovanje i porodični običaji

Bajram-namaz se klanja u Časnoj džamiji, Poslanikovoj džamiji i širom zemlje. Žrtvovanje sledi nakon molitve; Saudipedia navodi da je dozvoljeno do zalaska sunca trinaestog dana zul-hidže. Porodice zadržavaju deo mesa, a deo dele sa rođacima, komšijama i ljudima kojima je potrebno.[1]

Meso je glavni deo bajramskih obroka, ali se recepti razlikuju od jedne saudijske pokrajine do druge, pa ne postoji jedno jelo koje predstavlja sva domaćinstva. Porodice pripremaju i bajramske poklone, poznate kao eidiya, za decu, a hodočasnike koji se vraćaju sa hadža dočekuju čestitkama i proslavljaju njihov povratak.[1]

Državni praznik i zatvaranje ustanova

Plaćeni praznik za radnike obuhvaćene Zakonom o radu traje četiri dana, počev od Dana Arefata. Ako se praznik poklopi sa nedeljnim danom odmora, radniku se daje odgovarajući zamenski slobodan dan pre ili posle praznika. Vladine ustanove koje primenjuju Zakon o radu prema sopstvenim propisima podležu posebnom pravilu: odlukom Saveta ministara iz 2024. godine propisano je da njihovo bajramsko odsustvo traje najmanje četiri, a najviše pet radnih dana; odluka ne obuhvata vladine ustanove koje primenjuju Zakon o državnoj službi.[2][3]

Za javni sektor, Saudipedia navodi da bajramski odmor traje od petog do petnaestog dana zul-hidže, a raspored može da se prilagodi ako se poklopi sa vikendom. Vladine ustanove koje nisu od suštinskog značaja se zatvaraju, a nastava se obično obustavlja tokom državnih praznika.[1]

Banke i druge finansijske institucije postupaju prema objavljenom rasporedu praznika Saudijske centralne banke (SAMA). SAMA takođe zahteva da banke, menjačnice i pružaoci platnih usluga tokom sezone hadža održavaju u radu filijale u područjima hodočašća, na aerodromima i graničnim prelazima i da objave koje filijale rade tokom praznika. Pre dolaska proverite radno vreme filijale; uobičajene usluge u filijalama možda neće biti dostupne tokom praznika finansijskih institucija.[4]