Nova godina u Turskoj
Nova godina pada 1. januara i opšti je praznik u celoj Turskoj. Utvrđeni datum odražava usvajanje međunarodnog građanskog kalendara u zemlji 1925. godine, koji je stupio na snagu 1926.[1][2]
Zakonski praznik sa utvrđenim datumom
Zakon br. 2429 Turske navodi 1. januar kao novogodišnji praznik i svrstava ga u opšte praznike. Zakon takođe propisuje da se javne kancelarije i ustanove zatvaraju tokom opštih praznika, uz pravila za organizacije čiji rad mora da se nastavi.[1]
Zakon razlikuje Novu godinu od državnih i verskih praznika u zemlji. Ne propisuje posebnu novogodišnju ceremoniju; odredba o državnoj ceremoniji odnosi se na Dan republike 29. oktobra.[1]
Datum određen reformom kalendara
Ovaj datum ima posebno mesto u istoriji građanskog kalendara Turske. Zakonom donetim 26. decembra 1925. usvojen je gregorijanski kalendar umesto hidžretskog i rumijskog kalendara za zvaničnu upotrebu, počev od 1. januara 1926. Ministarstvo nacionalnog obrazovanja opisuje promenu kao način da se smanji zbrka u državnim poslovima.[2]
Tom reformom 1. januar postao je početak zvanične građanske godine. Nova godina je, dakle, kalendarski praznik sa fiksnim datumom, a ne datum koji se računa prema verskom kalendaru.[1][2]
Rad, zarada i usluge
Opšti praznik ne znači da svako radno mesto mora da obustavi rad. Ministarstvo rada navodi da rad tokom državnog ili opšteg praznika može da zavisi od ugovora o radu ili kolektivnog sporazuma; ako se tim dokumentima to ne uređuje, poslodavcu je potrebna prethodna pisana saglasnost zaposlenog da bi zahtevao rad. Zaposleni koji radi ima pravo na dodatnu dnevnicu za taj praznik.[3]
Zakon izričito nalaže zatvaranje javnih kancelarija i ustanova, uz izuzetke za organizacije koje moraju da pružaju neprekidnu uslugu. Zatvaranje privatnih preduzeća obavezno je 29. oktobra, ali ne i 1. januara. Radno vreme privatnih prodavnica, restorana i uslužnih delatnosti zato može da varira. Centralna banka navodi da njeni platni sistemi rade radnim danima osim tokom državnih praznika, dok je usluga FAST dostupna neprekidno.[1][4]
Često postavljana pitanja
Da li je 1. januar državni praznik u Turskoj?
Da. Zakon br. 2429 određuje 1. januar kao novogodišnji praznik i opšti praznik u celoj Turskoj.[1]
Da li su javne kancelarije i preduzeća zatvoreni?
Zakon predviđa zatvaranje javnih kancelarija i ustanova, uz izuzetke za neprekidne usluge. Po ovom zakonu privatna preduzeća nisu obavezna da se zatvore za Novu godinu, zato pre odlaska proverite radno vreme konkretne prodavnice ili usluge.[1]
Da li se uvodi zamenski dan ako 1. januar pada za vikend?
Zakon propisuje da je subota nakon navedenog praznika koji se završava u petak uveče takođe ceo dan neradna. Ne utvrđuje opšte pravilo po kojem se za Novu godinu uvodi zamenski neradni ponedeljak.[1]
Šta se dešava ako neko radi tokom praznika?
Ministarstvo rada navodi da način rada zavisi od ugovora o radu ili kolektivnog sporazuma; ako nijedan od njih to ne uređuje, potrebna je prethodna pisana saglasnost. Za rad tokom praznika dobija se dodatna dnevnica.[3]
Izvori i reference
Izvori korišćeni za Nova godina u Turska:
- ULUSAL BAYRAM VE GENEL TATİLLER HAKKINDA KANUN- T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı
- Takvim, Saat Ve Ölçülerde Değişiklik- T.C. Millî Eğitim Bakanlığı
- İş Kanunu- T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
- Elektronik Fon Transfer Sistemi - Elektronik Menkul Kıymet Transfer Sistemi - Fonların Anlık ve Sürekli Transferi (FAST) Sistemi- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası