Ramazanski bajram (Eid al-Fitr) u Turskoj
U Turskoj se Eid al-Fitr naziva Ramazan Bayramı i označava kraj ramazana, meseca posta. Praznik objedinjuje molitvu i porodične posete sa posebnim zakonskim kalendarom: prema turskom zakonu traje tri i po dana, počevši u 13 časova uoči prvog celog dana praznika.[1][2]
Praznik po lunarnom kalendaru
Ramazan Bayramı prati hidžretski kalendar, pa se njegovi datumi tokom vremena pomeraju kroz gregorijanski kalendar. U Turskoj praznik označava kraj jednomesečnog ramazanskog posta. Naziv Şeker Bayramı, odnosno „Praznik šećera“, odražava običaj da se posetiocima nude slatkiši.[2][3]
Praznik ima versko i društveno značenje. Molitve su deo obeležavanja, dok posete rođacima, prijateljima i komšijama okupljaju ljude nakon ramazana. Zvanične turističke informacije Turske navode i posete grobljima tokom prazničnog perioda.[3]
Posete, čestitanja i posluženje
Porodice i prijatelji obično posećuju jedni druge tokom Ramazan Bayramıja. Turski kulturni vodič opisuje kako mlađi ljube ruke starijima i primaju njihove blagoslove; deca mogu dobiti i novac ili male poklone. Ovi običaji predstavljeni su kao tradicija, pa se praksa može razlikovati među domaćinstvima i regionima.[2]
Gostima se često nude slatkiši, uključujući baklavu. Naziv Şeker Bayramı često se koristi uz naziv Ramazan Bayramı jer se gostima služe slatkiši. Praznik je i vreme kada ljudi odlaze na molitve i posećuju groblja kako bi odali poštu preminulim bližnjima.[2][3]
Šta propisuje zakon
Zakon br. 2429 navodi Ramazan Bayramı među opštim državnim praznicima Turske. Određuje da praznik traje tri i po dana, počevši u 13 časova uoči prvog dana, i propisuje da se zvanične kancelarije i ustanove zatvaraju tokom opštih praznika. Posebna pravila i dalje važe za organizacije čiji rad mora da se nastavi.[1]
Zakon sadrži odredbu o suboti: ako se državni, zvanični ili verski praznik završava u petak uveče, naredna subota je takođe neradna. Ne uvodi opšti zamenski dan svaki put kada praznik pada za vikend.[1]
Zakonsko pravilo o zatvaranju posebno se odnosi na zvanične kancelarije i ustanove. Radno vreme prodavnica, restorana i drugih privatnih preduzeća može da varira; zvanični turistički vodič navodi da se kancelarije, banke i preduzeća mogu zatvoriti u podne uoči praznika. Putnici treba da provere radno vreme i raspored prevoza kod odgovarajućeg pružaoca usluge.[1][3]
Planiranje tokom praznika
Praznik može da utiče na obavljanje svakodnevnih poslova i putovanja jer su javne kancelarije zatvorene, a neka preduzeća mogu promeniti radno vreme. Ako vam je potrebna banka, javna služba ili određena prodavnica, proverite njihov raspored pre polaska. Za putovanja se direktno obratite prevozniku, jer zakon o praznicima ne određuje raspored prevoza.[1][3]
Često postavljana pitanja
Kako se Eid al-Fitr naziva u Turskoj?
U Turskoj se naziva Ramazan Bayramı. U narodu se koristi i naziv Şeker Bayramı, povezan sa nuđenjem slatkiša posetiocima.[2]
Koliko traje zvanični praznik?
Zakon br. 2429 određuje da Ramazan Bayramı traje tri i po dana, počevši u 13 časova uoči prvog dana.[1]
Da li su javne kancelarije zatvorene?
Da. Zakon propisuje zatvaranje zvaničnih kancelarija i ustanova tokom opštih praznika, uz posebna pravila za službe koje moraju da nastave rad.[1]
Da li su prodavnice, banke i prevoznici otvoreni?
Zvanični turistički vodič navodi da se kancelarije, banke i preduzeća mogu zatvoriti u podne uoči praznika. Proverite raspored pojedinačnih preduzeća i prevoznika.[3]
Izvori i reference
Izvori korišćeni za Ramazanski bajram (Eid al-Fitr) u Turska:
- ULUSAL BAYRAM VE GENEL TATİLLER HAKKINDA KANUN- T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı
- Türk Kültürü ve Sosyal Yaşam (Turkish Culture and Social Life)- T.C. İçişleri Bakanlığı, Göç İdaresi Başkanlığı
- Kurban Bayramı (Feast of the Sacrifice) and Ramazan Bayramı (Ramadan Feast)- Türkiye Tourism Promotion and Development Agency (GoTürkiye)