Nova godina u Hrvatskoj
Nova godina je državni praznik u Hrvatskoj i obeležava se 1. januara. Datum je nepromenljiv, a ako padne u nedelju, praznik se ne prenosi na naredni dan.[1]
Zakonski status i značenje
Hrvatski Zakon o praznicima, spomendanima i neradnim danima navodi 1. januar kao Novu godinu i neradni državni praznik. Zaposleni imaju pravo na naknadu zarade za praznik; zakon dopušta i Vladi da naloži rad određenim državnim telima i drugim osobama tokom praznika.[1]
Datum u kalendaru i narodna tradicija
Prvi januar je vekovima bio početak godine u delovima Evrope, mada nije svuda uveden istovremeno. Slovenski novogodišnji običaji uglavnom su novijeg datuma i odražavaju spoljne uticaje, uz starija verovanja povezana s povratkom sunca.[2]
U hrvatskoj narodnoj tradiciji neki novogodišnji običaji ponavljali su božićne obrede i simbolične postupke kojima se nastojalo obezbediti dobru žetvu i plodnost u narednoj poljoprivrednoj godini. Običaji su se razlikovali po regionima i domaćinstvima, umesto da čine jedinstvenu nacionalnu ceremoniju.[2]
Regionalni običaji
Grupe mladića obilazile su kuće pevajući čestitke u običaju poznatom kao koleda, u delovima Istre, Hrvatskog primorja i Dalmacije. Proslave su se održavale i u domovima i na javnim mestima.[2]
Dubrovački muzeji beleže starije običaje u Konavlima, uključujući odlazak u crkvu na Novu godinu, razmenu čestitki i doručkovanje lokalnog hleba zvanog basijica. Deca su pevala čestitke i dobijala poklone.[3]
Šta očekivati tog dana
Državni zakon određuje ovaj dan kao neradni, uz mogućnost da pojedini radnici i službe ipak moraju da rade. Prodajna mesta zatvorena su na državne praznike prema Zakonu o trgovini, kako objašnjava Ministarstvo privrede. Radno vreme proverite kod banaka, restorana i prevoznika.[1][4]
Često postavljana pitanja
Kada je Nova godina u Hrvatskoj?
Obeležava se svake godine 1. januara.[1]
Da li je Nova godina državni praznik u Hrvatskoj?
Da. Hrvatski zakon je navodi kao državni praznik i neradni dan, uz pravo zaposlenih na naknadu zarade; pojedini ipak mogu biti obavezni da rade.[1]
Da li se praznik prenosi ako 1. januar padne u nedelju?
Ne. Zakon propisuje da se praznik koji padne u nedelju ne prenosi na naredni dan.[1]
Da li su prodavnice otvorene na Novu godinu?
Prodajna mesta zatvorena su na državne praznike prema Zakonu o trgovini. Radno vreme restorana, banaka i prevoznika proverite direktno.[4]
Izvori i reference
Izvori korišćeni za Nova godina u Hrvatska:
- Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj- Narodne novine
- Nova godina - Hrvatska enciklopedija- Leksikografski zavod Miroslav Krleža
- Pučke tradicije od Stare godine do Vodokršta- Dubrovnik Museums
- Pojašnjenje odredbi Zakona o trgovini vezano uz rad trgovina nedjeljom i blagdanima- Ministry of Economy of the Republic of Croatia