Nacionalni dan u Hrvatskoj
Hrvatska obeležava Nacionalni dan, odnosno Dan državnosti, svakog 30. maja. Datum podseća na osnivanje prvog demokratski izabranog višestranačkog Hrvatskog sabora 1990. godine i državni je praznik prema hrvatskom zakonu.[1][2]
Datum povezan s demokratskom tranzicijom Hrvatske
Novoizabrani zastupnici su 30. maja 1990. formirali višestranački Sabor tadašnje Socijalističke Republike Hrvatske. Istorijski prikaz Hrvatskog sabora navodi da se tim datumom obeležava ta sednica i beleži da ju je Franjo Tuđman opisao kao prvi korak ka ponovnom povezivanju hrvatskog naroda i države s evropskim političkim, kulturnim i ekonomskim tradicijama.[2]
Zvanični naziv praznika menjao se tokom vremena. Od 2001. do kraja 2019. godine 30. maj se obeležavao kao Dan Hrvatskog sabora; zakonom usvojenim u novembru 2019, koji je stupio na snagu 1. januara 2020, vraćen je naziv Dan državnosti.[2]
Državni praznik i plaćeno odsustvo
Hrvatski Zakon o praznicima, spomendanima i neradnim danima navodi 30. maj kao Dan državnosti i državni praznik. Zaposleni imaju pravo na naknadu zarade za praznik, a Vlada može odrediti državna tela ili druge subjekte koji tog dana moraju da rade.[1]
Zakon o praznicima dopušta Vladi da naloži rad određenim telima i subjektima. Radno vreme proverite direktno kod banke ili prevoznika.[1]
Zvanične komemoracije
Zvanične komemoracije mogu obuhvatati memorijalne ceremonije i javne događaje. Izveštaj Hrvatskog sabora beleži obeležavanje u Zagrebu s polaganjem venca kod Spomenika domovini, prisustvom misi za domovinu, izložbom vojne opreme i večernjim koncertom. To su zabeleženi primeri; program može da se menja.[3]
Prodavnice i praktično planiranje
Prodajna mesta uglavnom moraju biti zatvorena na državne praznike prema hrvatskom Zakonu o trgovini. Zakon propisuje izuzetke za određene lokacije i delatnosti, uključujući prodavnice u saobraćajnim čvorištima, na benzinskim stanicama, u bolnicama, hotelima i pojedinim kulturnim ili verskim ustanovama; Vlada može odlukom da odredi i druge izuzetke. Pre polaska proverite radno vreme konkretne prodavnice.[4]
Zakon o praznicima ne propisuje opšte zatvaranje svake službe: Vladi dopušta da naloži rad određenim telima i subjektima. Navedeni zvanični izvori ne određuju opšte radno vreme banaka ili javnog prevoza na Dan državnosti, pa to proverite direktno kod banke ili prevoznika.[1]
Nacionalni dan u Hrvatskoj: česta pitanja
Kada se u Hrvatskoj obeležava Nacionalni dan?
Obeležava se svakog 30. maja, na datum utvrđen hrvatskim zakonom o državnim praznicima.[1]
Da li je Nacionalni dan neradni dan?
To je državni praznik. Zaposleni imaju pravo na naknadu zarade za praznik, mada Vlada može odrediti tela ili subjekte koji moraju da rade.[1]
Ako 30. maj padne u nedelju, da li se neradni dan prenosi na ponedeljak?
Ne. Hrvatski zakon propisuje da se praznik koji padne u nedelju ne prenosi na naredni dan.[1]
Da li su prodavnice otvorene na Nacionalni dan?
Prodajna mesta uglavnom moraju biti zatvorena na državne praznike, uz zakonske izuzetke i mogućnost da Vlada naloži otvaranje određenih mesta. Proverite lokalno radno vreme.[4]
Izvori i reference
Izvori korišćeni za Nacionalni dan u Hrvatska:
- Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj- Narodne novine
- 30. svibnja - Dan državnosti- Hrvatski sabor
- Predsjednik Sabora Gordan Jandroković s izaslanstvom položio vijenac kod Spomenika domovini u povodu obilježavanja Dana državnosti- Hrvatski sabor
- Zakon o izmjenama i dopuni Zakona o trgovini- Hrvatski sabor, Narodne novine