Dan antifašističke borbe u Hrvatskoj
Hrvatska obeležava Dan antifašističke borbe svakog 22. juna. To je državni praznik kojim se obeležava osnivanje Prvog sisačkog partizanskog odreda 1941. godine u šumi Brezovica, blizu Siska.[1][2]
Državni praznik u Hrvatskoj
Hrvatski Zakon o praznicima, spomendanima i neradnim danima navodi 22. jun kao Dan antifašističke borbe, među državnim praznicima i neradnim danima u zemlji. Zakon zaposlenima daje pravo na naknadu zarade za praznik ako bi inače radili; takođe omogućava Vladi da naloži određenim javnim telima i drugim subjektima da rade.[1]
Zakon ne predviđa zamenski dan ako praznik pada u nedelju. U praksi, datum ostaje 22. jun i kada pada u nedelju.[1]
Poreklo 1941. godine i njegov značaj
Taj datum obeležava osnivanje Prvog sisačkog partizanskog odreda u šumi Brezovica, blizu Siska. Hrvatski sabor opisuje ga kao prvu antifašističku formaciju u Hrvatskoj i ovom delu Evrope. Navodi da je otpor potekao iz Siska i povezuje ratni antifašistički pokret sa delovanjem Zemaljskog antifašističkog veća narodnog oslobođenja Hrvatske, poznatog kao ZAVNOH.[2]
Praznik podseća na otpor fašizmu i nacizmu u ratnoj Hrvatskoj. Vlada Hrvatske opisala je doprinos hrvatskih antifašista savezničkoj pobedi u Drugom svetskom ratu kao deo značaja ovog dana.[3]
Obeležavanja
Memorijalni park Brezovica središnje je mesto zvaničnih obeležavanja. Predstavnici Vlade prisustvovali su ceremonijama u parku, a zakon poverava Vladi organizaciju ovog i nekoliko drugih državnih praznika, u saradnji sa predsednikom, Saborom i lokalnim i regionalnim vlastima.[1][4]
U izveštaju Vlade Hrvatske o komemoraciji u Brezovici beleži se ceremonija u memorijalnom parku u znak sećanja na osnivanje odreda. Ovi izvori potvrđuju zvanično mesto komemoracije, ali ne potvrđuju da širom zemlje postoji običaj vezan za određena jela ili porodične aktivnosti.[3][4]
Šta očekivati tog dana
Praznik ima praktične posledice za zaposlene i kupce. Zaposleni koji bi tog dana inače radili imaju pravo na naknadu zarade ako ne rade; zaposleni koji rade na praznik imaju pravo na uvećanu zaradu prema uslovima iz kolektivnog ugovora, pravilnika o radu ili ugovora o radu.[1][5]
Maloprodajni objekti zatvoreni su tokom državnih praznika prema hrvatskom Zakonu o trgovini, kako navodi Ministarstvo privrede u objašnjenju propisa. Pre planiranja proverite radno vreme banaka, pružalaca usluga javnog prevoza, restorana i turističkih atrakcija.[6]
Često postavljana pitanja
Kada se u Hrvatskoj obeležava Dan antifašističke borbe?
Da li je to neradni dan?
To je državni praznik i neradni dan. Zaposleni koji bi inače radili, ali ne rade, imaju pravo na naknadu zarade; od nekih subjekata može se zahtevati da rade.[1]
Da li su prodavnice otvorene?
Maloprodajni objekti zatvoreni su tokom državnih praznika prema Zakonu o trgovini. Pre odlaska proverite radno vreme drugih preduzeća.[6]
Gde se održavaju zvanične komemoracije?
Postoji li zamenski dan ako 22. jun pada u nedelju?
Ne. Hrvatski zakon propisuje da se državni praznik koji pada u nedelju ne prenosi na naredni dan.[1]
Izvori i reference
Izvori korišćeni za Dan antifašističke borbe u Hrvatska:
- Zakon o blagdanima, spomendanima i neradnim danima u Republici Hrvatskoj- Narodne novine (Official Gazette of the Republic of Croatia)
- 22 June – Anti-fascist Resistance Day- Croatian Parliament
- We pay tribute to Croatian anti-Fascists- Government of the Republic of Croatia
- Ministar Ružić u Brezovici: Antifašizam je važan dio hrvatske povijesti, izvorišnih osnova našeg Ustava i suvremenog nacionalnog identiteta- Ministry of Labour, Pension System, Family and Social Policy of the Republic of Croatia
- Rad u dane blagdana- Ministry of Labour, Pension System, Family and Social Policy of the Republic of Croatia
- Pojašnjenje odredbi Zakona o trgovini vezano uz rad trgovina nedjeljom i blagdanima- Ministry of Economy of the Republic of Croatia