Ukrayna’da Zafer Bayramı: 9 Mayıs ve mirası
Ukrayna’nın eski 9 Mayıs Zafer Bayramı artık ülkenin II. Dünya Savaşı’nı anma tarihini belirleyen yasal gün değildir. Yasa, 8 Mayıs’ı II. Dünya Savaşı’nda Nazizme Karşı Anma ve Zafer Günü olarak belirler; 9 Mayıs ise Avrupa Günü’dür.[1][5]
Bu tarih Ukrayna’da ne anlama geliyor?
Bugünkü Ukrayna anma günü, II. Dünya Savaşı’nda hayatını kaybeden herkesi anar ve Nazizme karşı savaşanları onurlandırır. Ukrayna Ulusal Anma Enstitüsü, bu günü farklı ordularda ve hareketlerde yer alan savaşçıların yanı sıra asker ve sivil kayıpları anma zamanı olarak tanımlar. Yasa, anmayı 1939–1945 savaşına adar ve her yıl 8 Mayıs’ta yapılmasını öngörür.[1][4]
Ukrayna Ulusal Anma Enstitüsüne göre savaş, 1939’da Nazi Almanyası Polonya’yı işgal edip Lviv’i ve başka kentleri bombaladığında Ukrayna topraklarını da etkiledi. Ukraynalılar, Müttefiklerin çeşitli ordularında ve direniş hareketlerinde görev yaptı. Enstitü ayrıca ülke topraklarının önemli bir savaş alanı olduğunu, işgal ve büyük çaplı kayıplar yaşadığını belirtir.[4]
Sovyet Zafer Günü’nden 8 Mayıs’a
Ukrayna takviminde 9 Mayıs’ın eskiden yer alması, Sovyet Zafer Günü geleneğinden kaynaklanıyordu. Ukrayna Ulusal Anma Enstitüsü, Sovyet makamlarının 1945’te 9 Mayıs’ı resmî tatil ilan ettiğini, ancak bu günün yeniden tatil olmasının 1965’i bulduğunu kaydeder. Enstitü, sonraki Sovyet anma törenlerinin devlet öncülüğündeki zafer anlatısına giderek daha fazla odaklandığını belirtir.[4]
Ukrayna’nın anma yaklaşımı, 2014’te kırmızı gelincik çiçeğinin kamusal anma törenlerinin simgesi olarak kullanılmaya başlanmasıyla değişmeye başladı. Parlamento 2023’te 8 Mayıs’ı yıllık Nazizme Karşı Anma ve Zafer Günü ilan etti ve İş Kanunu’nda değişiklik yaparak 8 Mayıs’ı ilgili tatil olarak belirledi. Enstitü, değişikliği savaşı insan kayıpları üzerinden anmanın ve Nazizme karşı savaşan herkesi tanımanın bir yolu olarak sunar.[1][4]
Anma gelenekleri
Kırmızı gelincik, Ukrayna Ulusal Anma Enstitüsünün II. Dünya Savaşı anmaları için teşvik ettiği resmî anma simgesidir. Enstitü, çiçeğin kamusal etkinliklerde ve ilgili materyallerde kullanılmasını önerir.[4]
Anma günü, hayatını kaybeden askerleri, sivil kurbanları, gazileri ve Ukrayna kurtuluş hareketinin üyelerini onurlandırır. Yerel programlar farklılık gösterebilir; ziyaretçiler ayrıntılar için yerel makamların veya etkinlik düzenleyicilerinin duyurularını kontrol edebilir.[1][4]
Yasal durum ve günlük yaşama etkileri
8 Mayıs, Ukrayna İş Kanunu’nun 73. maddesinde Nazizme Karşı Anma ve Zafer Günü olarak yer alır. Sıkıyönetim dönemleri dışında, Kanun’un genel hükümleri resmî tatilin haftalık dinlenme gününe denk gelmesi hâlinde izin günü verilmesini öngörür. Ancak sıkıyönetim sırasında özel iş mevzuatı, 73. maddenin ve belirli hafta sonu aktarma kurallarının uygulanmasını askıya alır; bu nedenle tatil listesinde yer alması, o dönemde izin günü olacağını tek başına garanti etmez.[2][3]
Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle 9 Mayıs Avrupa Günü olarak belirlenmiştir; bu, Ukrayna’nın eski takviminde yer alan 9 Mayıs Zafer Bayramı değildir. Güncel çalışma saatleri ve duyurular için ilgili kurum, işletme, ulaşım işletmecisi veya yerel makamla iletişime geçin.[1][5]
Sık sorulan sorular
Ukrayna’da II. Dünya Savaşı anma günü ne zaman?
9 Mayıs Ukrayna’da hâlâ Zafer Bayramı mı?
8 Mayıs iş günü tatili mi?
Kaynaklar ve referanslar
Ukrayna içindeki Zafer Bayramı için kullanılan kaynaklar:
- Про День пам’яті та перемоги над нацизмом у Другій світовій війні 1939-1945 років- Verkhovna Rada of Ukraine
- Кодекс законів про працю України- Verkhovna Rada of Ukraine
- Про організацію трудових відносин в умовах воєнного стану- Verkhovna Rada of Ukraine
- Інформаційні матеріали до Дня пам’яті та примирення 8 травня- Ukrainian Institute of National Memory
- УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ №266/2023 — Про День Європи- President of Ukraine