Romanya’da Paskalya Pazarı
Romanya’da Paștele olarak bilinen Paskalya Pazarı, İsa Mesih’in dirilişini kutlar ve Ortodoks takvimine göre belirlenir. Romanya geleneklerinde gece ayinleri, kırmızı yumurtalar ve bayram yemeği yer alır; gün çalışanlar için yasal tatildir.[1][2]
Romanya yaşamındaki anlamı ve yeri
Ortodoks Hristiyanlar için Paskalya, Mesih’in dirilişinin kutlandığı bayramdır. Romanya’da Romen Ortodoks Kilisesi, Paskalya gecesi başlayıp pazar günü devam eden ayinlerle yortuyu kutlar. Roman kentinde belgelenen bir ayinde ibadet edenler katedral çevresindeki alaya katılmış, Paskalya ilahilerini söylemiş ve İlahi Litürji’ye iştirak etmiştir.[2]
Yasal izin günü
Romanya İş Kanunu, Kutsal Cuma’yı ve Paskalya’nın birinci ve ikinci günlerini çalışılmayan yasal tatiller arasında sayar. İzin günlerini işveren verir. Bu tatil güvencesi çalışanlar için geçerlidir; yasa, yasal olarak tanınan diğer dinî gruplara mensup çalışanların kendi dinî tatilleri için farklı tarihlerde izin alacağını belirtir.[1]
İşin niteliği nedeniyle bazı hizmetler duramaz; yasa sağlık ve gıda arzı için de düzenlemeler öngörür. Belirtilen hizmetlerde veya iş yerlerinde çalışanlar 30 gün içinde karşılık gelen ücretli izin hakkına sahiptir; haklı nedenlerle izin verilemiyorsa yapılan iş için en az %100 ek ücret alırlar.[1]
Gece ayinleri, yumurtalar ve Paskalya yemekleri
Kiliseye giden birçok kişi için başlıca kutlamalardan biri Paskalya gecesi ayinidir. İbadet edenler mum getirir, rahipten ateş alır ve ışığı evlerine taşır. Kiliseye getirilen kırmızı yumurtalar ayin sonunda kutsanabilir. Paskalya döneminde insanlar yumurtaları tokuşturur ve “Mesih dirildi!” sözünü “Gerçekten dirildi!” yanıtıyla karşılıklı söyler.[2]
Kırmızı yumurtalar, Romen Paskalya yemeklerinde ve kilise kutlamalarında bilinen bir unsurdur. Romen Ortodoks Kilisesi’nin haber servisi, yumurtanın kabuğundan çıkışının dirilişi simgelemek için kullanıldığını açıklar. Ayrıca pască’yı, geleneksel olarak yuvarlak veya dikdörtgen biçimli, ortasında haç ve kenarında örgü hamur bulunan özel bir Paskalya ekmeği olarak tanımlar. Aynı anlatımda kuzu yemekleri de Romen Paskalya sofrasının parçası olarak yer alır.[2]
Uygulamalar hanelere ve yerel topluluklara göre değişir. Roman’dan bir kilise haberi, alay, İlahi Litürji, kutsanmış cozonac ve kırmızı yumurtaları; ayrıca piskoposun ibadet edenlerle yumurta tokuşturarak onları selamlamasını aktarır.[2]
Ziyaretçileri neler bekliyor?
İş Kanunu çalışanların tatil gününü belirler, ancak tek tek mağazaların, bankaların veya ulaşım hizmetlerinin açılış saatlerini düzenlemez. Temel sağlık ve gıda hizmetleri için çalışma düzenlemelerine de izin verir. Yasal tatil, hangi hizmetlerin açık olacağını tek başına belirlemediğinden günlük planlar için ilgili işletme veya ulaşım işletmesine doğrudan danışın.[1]
Sık sorulan sorular
Paskalya Pazarı Romanya’da resmî tatil mi?
Evet. İş Kanunu, Paskalya’nın birinci ve ikinci gününü çalışılmayan yasal tatiller olarak sayar; işverenler bu günlerde izin verir. Faaliyetin duramayacağı işler ve temel hizmetlere ilişkin hükümler kapsamında bazı hizmetler sürebilir.[1]
Paskalya Pazarı ne zaman kutlanır?
Paskalya Pazarı, tarihi Ortodoks Paskalya takvimine göre her yıl değişen bir pazara denk gelir. Seyahat etmeyi planladığınız yılın tarihini kontrol edin.
Romen Ortodoks Paskalya ayinlerinde neler yapılır?
Romen Ortodoks Kilisesi’nin anlattığı yaygın uygulamalardan biri, Paskalya gecesi ayininden mum ateşi alıp eve götürmektir. Kırmızı yumurtalar kutsanabilir; ibadet edenler “Mesih dirildi!” sözünü ve yanıtını karşılıklı söyler.[2]
Mağazalar, bankalar ve toplu taşıma açık mı?
İş Kanunu mağazaların, bankaların veya ulaşımın çalışma saatlerini belirtmez. Her işletmenin veya ulaşım işletmesinin yayımladığı saatleri ya da tatil programını kontrol edin; yasa temel sağlık ve gıda hizmetleri için çalışma düzenlemeleri öngörür.[1]
Kaynaklar ve referanslar
Romanya içindeki Paskalya Pazarı için kullanılan kaynaklar:
- CODUL MUNCII (A) 24/01/2003- Portal Legislativ - Ministerul Justiției
- Simboluri legate de Învierea Domnului- Basilica.ro, Romanian Orthodox Church news agency