Dzień Zwycięstwa w Ukrainie: 9 maja i jego dziedzictwo
Dawny Dzień Zwycięstwa obchodzony w Ukrainie 9 maja nie jest już ustawową datą upamiętnienia II wojny światowej. Prawo ustanawia 8 maja Dniem Pamięci i Zwycięstwa nad Nazizmem w II wojnie światowej; 9 maja jest Dniem Europy.[1][5]
Znaczenie tej daty w Ukrainie
Współczesne ukraińskie obchody upamiętniają wszystkich poległych w II wojnie światowej i oddają hołd tym, którzy walczyli z nazizmem. Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej opisuje ten dzień jako okazję do uhonorowania walczących w różnych armiach i ruchach oraz wojskowych i cywilnych ofiar wojny. Ustawa określa upamiętnienie jako dotyczące wojny z lat 1939–1945 i ustanawia je co roku 8 maja.[1][4]
Według Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej wojna dotknęła ziemie ukraińskie od początku, czyli od 1939 roku, gdy nazistowskie Niemcy napadły na Polskę i bombardowały Lwów oraz inne miasta. Ukraińcy służyli w kilku armiach alianckich i ruchach oporu. Instytut podkreśla również, że terytorium kraju było ważnym teatrem działań wojennych, doświadczyło okupacji i poniosło ogromne straty.[4]
Od radzieckiego Dnia Zwycięstwa do 8 maja
Dawne miejsce 9 maja w ukraińskim kalendarzu wynikało z radzieckiej tradycji Dnia Zwycięstwa. Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej odnotowuje, że władze radzieckie ogłosiły 9 maja świętem państwowym w 1945 roku, ale dzień ten ponownie stał się dniem wolnym od pracy dopiero w 1965 roku. Instytut opisuje, jak późniejsze obchody radzieckie coraz silniej koncentrowały się wokół państwowej narracji o zwycięstwie.[4]
Zmiany w podejściu Ukrainy do upamiętnienia rozpoczęły się w 2014 roku, gdy czerwony mak wprowadzono jako symbol obchodów publicznych. W 2023 roku parlament ustanowił 8 maja corocznym Dniem Pamięci i Zwycięstwa nad Nazizmem oraz zmienił Kodeks pracy, wpisując 8 maja jako odpowiednie święto. Instytut przedstawia tę zmianę jako sposób upamiętnienia wojny przez pryzmat jej ludzkich kosztów i uhonorowania wszystkich, którzy walczyli z nazizmem.[1][4]
Zwyczaje upamiętniające
Czerwony mak jest oficjalnym symbolem pamięci promowanym przez Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej podczas obchodów związanych z II wojną światową. Instytut zachęca do używania go podczas wydarzeń publicznych i w materiałach z nimi związanych.[4]
Uroczystość upamiętnia poległych żołnierzy, cywilne ofiary, weteranów i członków ukraińskiego ruchu wyzwoleńczego. Programy lokalne mogą się różnić, dlatego odwiedzający mogą sprawdzić szczegóły w komunikatach władz lokalnych lub organizatorów wydarzeń.[1][4]
Status prawny i skutki praktyczne
Artykuł 73 Kodeksu pracy Ukrainy wymienia 8 maja jako Dzień Pamięci i Zwycięstwa nad Nazizmem. Poza okresami stanu wojennego ogólne przepisy kodeksu przewidują dzień wolny, gdy święto państwowe przypada w cotygodniowy dzień odpoczynku. Podczas stanu wojennego odrębna ustawa zawiesza jednak stosowanie artykułu 73 i określonych zasad przenoszenia dni wolnych przypadających w weekend, dlatego samo wymienienie święta nie gwarantuje dnia wolnego w tym okresie.[2][3]
Dekret prezydencki ustanawia 9 maja Dniem Europy; nie jest to Dzień Zwycięstwa obchodzony 9 maja, który figurował we wcześniejszym ukraińskim kalendarzu. Aby dowiedzieć się o aktualnych godzinach i komunikatach, skontaktuj się z odpowiednim urzędem, firmą, przewoźnikiem lub władzami lokalnymi.[1][5]
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy Ukraina obchodzi dzień upamiętniający II wojnę światową?
Czy 9 maja nadal jest w Ukrainie Dniem Zwycięstwa?
Czy 8 maja jest dniem wolnym od pracy?
Źródła i materiały referencyjne
Źródła dotyczące święta Dzień Zwycięstwa w kraju Ukraina:
- Про День пам’яті та перемоги над нацизмом у Другій світовій війні 1939-1945 років- Verkhovna Rada of Ukraine
- Кодекс законів про працю України- Verkhovna Rada of Ukraine
- Про організацію трудових відносин в умовах воєнного стану- Verkhovna Rada of Ukraine
- Інформаційні матеріали до Дня пам’яті та примирення 8 травня- Ukrainian Institute of National Memory
- УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ №266/2023 — Про День Європи- President of Ukraine