Romanya’da Noel
Noel ya da Crăciun, Romanya’da İsa Mesih’in Doğuşu yortusu olarak 25 Aralık’ta kutlanır. Rumen Ortodoks öğretisi ve gelenekleri bu bayrama dinî bir odak kazandırırken ilahiler ve mevsimlik yemekler de toplum ve aile yaşamındaki yerini belirler.[1][2]
Dinî anlamı ve tarihi
Rumen Ortodoks Kilisesi için Noel, İsa Mesih’in doğumunu kutlar. Kilise, Rumen ilahilerini Doğuş’un sevincini dile getiren ve Mesih’in doğumunu duyuran yaygın ilahiler olarak tanımlar.[1]
Rumen Ortodoks Patriği, komünist yetkililerin dinî içerikleri nedeniyle dinî Noel ilahilerini Rumen geleneğinden çıkarmaya çalıştığını söyledi. Ayrıca insanların bu gelenekleri, özellikle köylerde koruduğunu belirtti.[1]
İlahiler ve bölgesel gelenekler
Noel ilahileri olan colinde, köylerde, kasabalarda ve Hristiyanların evlerinde gruplar ve bireyler tarafından söylenir. Ortodoks Kilisesi bunları Doğuş öyküsünü ve onun sevinç mesajını paylaşmanın bir yolu olarak tanımlar. Kilisenin haberlerinde Maramureș, Bucovina ve Muntenia gibi bölgeleri temsil eden ilahi grupları da belgelenmiştir.[1][2]
İlahi söyleme tek bir bölgeyle ya da ortamla sınırlı değildir: Patrikhane ülkenin farklı yerlerinden grupları ağırlamış; kilise ise Maramureș’ten Dobrogea’ya, Banat’tan Moldova ve Bucovina’ya kadar Romanya’nın dört bir yanında ilahiler söylendiğini belirtmiştir.[1][2]
Noel yemekleri
Mevsimlik yemekler hanelere göre değişir. Rumen Köylü Müzesi, domuz etli sarmale ve cozonac’ı Noel için yapılan yiyecekler arasında sayar; müzenin Bükreş’teki Noel öncesi bir etkinliğe ilişkin içeriğinde de mevsimlik yiyecekler arasında yöresel cozonac ve sarmale yer alır.[3][4]
Resmî tatil ve günlük planlar
Romanya İş Kanunu, Noel’in birinci ve ikinci gününü çalışılmayan resmî tatiller arasında sayar. Faaliyetin kesintiye uğratılamadığı bir işyerinde çalışan bu tatilde çalışırsa işveren, telafi amaçlı izin vermeli; bu mümkün değilse normal çalışma saatlerinde yapılan iş için en az %100 ücret artışı sağlamalıdır.[5]
Yasal düzenleme çalışmayı ele alır; tek tek mağazaların, bankaların ya da ulaşım hizmetlerinin çalışma saatlerini belirlemez. Plan yapmadan önce bir banka, perakendeci ya da ulaşım işletmecisiyle doğrudan iletişime geçin; çalışma saatleri farklılık gösterebilir.[5]
Sık sorulan sorular
Romanya’da Noel ne zaman kutlanır?
Noel 25 Aralık’ta kutlanır. İş Kanunu, ertesi günü de Noel’in ikinci günü olarak sayar.[5]
Noel resmî tatil ve iş günü tatili midir?
Evet. İş Kanunu, hem Noel’i hem de Noel’in ikinci gününü çalışılmayan resmî tatiller arasında sayar; faaliyetin kesintiye uğratılamadığı işyerlerine ilişkin kurallar saklıdır.[5]
Noel günü çalışanlara telafi verilir mi?
Çalışmanın kesintiye uğratılamadığı durumlarda işveren telafi izni vermeli; bu mümkün değilse normal çalışma saatlerinde yapılan iş için ücreti en az %100 artırmalıdır.[5]
Noel günü mağazalar, bankalar ve toplu taşıma açık olur mu?
İş Kanunu, müşteri kabul saatlerini ya da ulaşım tarifelerini belirlemez. Noel günü çalışma saatleri ya da sefer tarifesi için ilgili mağaza, banka veya ulaşım işletmecisine danışın.[5]
Kaynaklar ve referanslar
Romanya içindeki Noel için kullanılan kaynaklar:
- Satul românesc exprimă bucuria Crăciunului prin colinde- Basilica.ro, Romanian Orthodox Church News Agency
- Colinde din folclorul românesc la Reședința Patriarhală. PF Daniel: Transmiteți o pace și o bucurie deosebită prin cântarea dumneavoastră- Basilica.ro, Romanian Orthodox Church News Agency
- Aplauze furtunoase- National Museum of the Romanian Peasant
- 100 de tradiții românești | 11 - 13 decembrie 2020- National Museum of the Romanian Peasant
- Labor Code- General Employee Register, Labor Inspection of Romania