Finlandiya'da Hz. İsa'nın Göğe Yükselişi
Fince Helatorstai olarak adlandırılan Hz. İsa'nın Göğe Yükselişi, Finlandiya'da kilise bayramı ve ücretli resmi tatildir. Perşembe gününe, Paskalya'dan sonraki 39. güne denk gelir ve İsa'nın göğe yükselişini anar.[1][2]
Anlamı ve takvimdeki yeri
Kilise Yasası, Hz. İsa'nın Göğe Yükselişi'ni Finlandiya Evanjelik Lüteriyen Kilisesi'nin bayramları arasında listeler.[3] Helsinki Üniversitesi Takvim Ofisi bu günü ücretli resmi tatil olarak gösterir. Perşembe gününe denk gelmesi Paskalya tarihini izler: Finlandiya takviminde Paskalya Pazarı ilk gün sayılarak Paskalya'dan sonraki 39. gündür.[1]
Bayramın Hristiyan anlamı kiliseler arasında ortaktır: dirilmiş İsa'nın takipçilerine görünmesini ve ardından göğe yükselmesini anar. Finlandiya Evanjelik Lüteriyen Kilisesi, Hz. İsa'nın Göğe Yükselişi'nin dördüncü yüzyıldan beri kutlandığını belirtir. Kilise takviminde gün, elli günlük Paskalya dönemini sona erdiren Hamsin Yortusu'na da hazırlık niteliğindedir.[2]
Perşembe kutlamasının değişen geçmişi
Finlandiya takviminde Hz. İsa'nın Göğe Yükselişi her zaman perşembe günü kutlanmadı. 1973'ten 1991'e kadar beş gün öne alınarak cumartesiye taşındı ve “Mesih'in Göğe Yükselişi Günü” adını aldı. Değişiklik, tam beş günlük bir çalışma haftası oluşturmayı amaçlıyordu. 1992'den beri geleneksel perşembe gününe ve Helatorstai adına dönmüştür.[1]
Finlandiya Evanjelik Lüteriyen Kilisesi'ne göre Fince ad, “kutsal” anlamındaki İsveççe helig sözcüğüyle bağlantılıdır. Kilise ayrıca ilişkili hela sözcüğünün ekim başlangıcı ve iyi bir hasat için edilen dualarla bağlantılı bir bahar kutlamasını anlattığını belirtir.[4]
Kutlama ve eski gelenekler
Kiliseye gidenler için Hz. İsa'nın Göğe Yükselişi bir Hristiyan bayramıdır. Finlandiya Evanjelik Lüteriyen Kilisesi, günün litürjik renginin beyaz olduğunu ve sunakta altı mum bulunduğunu belirtir.[2] Cemaatler ayin düzenleyebilir; kilisenin ibadet rehberine göre ilkbahardaki Göğe Yükseliş ayini bir meydanda veya başka bir kamusal alanda açık hava ayini olarak da yapılabilir.[5]
Finlandiya'daki eski kutlamalar arasında Häme, Satakunta ve Uusimaa'nın bazı bölgelerinde Göğe Yükseliş arifesinde yakılan helavalkeat ateşleri vardı. İnsanlar ateşlerin çevresinde sohbet eder, bal likörü veya bira içer, oyun oynar ve dans ederdi.[6]
Ziyaretçiler neler beklemeli?
Ücretli resmi tatil olması, çalışma veya işlerinizi planlarken işe yarar; ancak kurallar çalışanlara göre değişir. Gitmeden önce mağazanın, bankanın veya ulaşım işletmesinin çalışma saatlerini kontrol edin.[1]
Sık sorulan sorular
Hz. İsa'nın Göğe Yükselişi Finlandiya'da resmi tatil mi?
Hz. İsa'nın Göğe Yükselişi hangi güne denk gelir?
Finlandiya takviminde perşembe gününe, Paskalya'dan sonraki 39. güne denk gelir. Tarihi her yıl Paskalya'ya bağlı olarak değişir.[1]
Mağazalar ve toplu taşıma açık mı?
Seyahate çıkmadan önce mağazanın veya ulaşım işletmesinin çalışma saatlerini kontrol edin.[1]
Finlandiya'da bu güne özgü gelenekler var mı?
Eski gelenekler arasında Häme, Satakunta ve Uusimaa'nın bazı bölgelerinde bayram arifesinde yakılan helavalkeat ateşleri bulunur. Helsinki Üniversitesi Takvim Ofisi bunları eski uygulamalar olarak tanımlar.[6]
Kaynaklar ve referanslar
Finlandiya içindeki Hz. İsa'nın Göğe Yükselişi için kullanılan kaynaklar:
- Flagging And Public Holidays Overview | Finnish Church Holidays- University Almanac Office, University of Helsinki
- Ascension Day- Evangelical Lutheran Church of Finland
- Kyrkolag | 652/2023 | Legislation- Finlex, Ministry of Justice of Finland
- Muita pyhäpäiviä- Evangelical Lutheran Church of Finland
- Palvelkaa Herraa iloiten. Jumalanpalveluksen opas- Evangelical Lutheran Church of Finland
- Kevätkesän juhlia – Yliopiston almanakkatoimisto- University Almanac Office, University of Helsinki