Dzień Zaduszny w kraju Litwa

Data i status prawny

Kodeks pracy wymienia 2 listopada jako Dzień Pamięci o Zmarłych (Vėlinės), obok Wszystkich Świętych przypadających 1 listopada. Stanowi, że praca w święta państwowe jest zwykle ograniczona: pracownicy mogą pracować za swoją zgodą, z wyjątkami dotyczącymi sumarycznego rozliczania czasu pracy oraz przypadków określonych w układach zbiorowych.[1]

Znaczenie i pochodzenie

W liturgii katolickiej Vėlinės to dzień modlitwy za zmarłych. Litewska tradycja łączy je również z Ilgės, dawnymi obchodami przypadającymi pod koniec października i na początku listopada. Po chrystianizacji Litwy starsze sposoby oddawania czci zmarłym przybrały chrześcijańskie formy; Wszystkich Świętych i Zaduszki pozostały odrębnymi datami.[2]

Litewskie zwyczaje związane ze świętem zmieniały się z czasem. Litewskie Muzeum Narodowe opisuje relacje z XV i XVI wieku o wiejskich zgromadzeniach, ofiarach z plonów i pożywieniu dla dusz przodków. W XIX i na początku XX wieku niektóre rodziny wiejskie urządzały posiłek przy poświęconej świecy, odkładały jedzenie dla zmarłych lub zanosiły je na cmentarz; częścią obchodów było również dawanie jałmużny i proszenie o modlitwę.[4]

Cmentarze, modlitwa i zwyczaje regionalne

Współczesne obchody koncentrują się na odwiedzaniu i pielęgnowaniu rodzinnych grobów. Litewska encyklopedia opisuje sprzątanie grobów przed Vėlinės oraz odwiedzanie grobów krewnych począwszy od Wszystkich Świętych. W praktyce katolickiej dzień obejmuje modlitwy i mszę; nabożeństwa mogą kończyć się procesją na cmentarz, przykościelny cmentarz lub do kościoła.[2]

Świece na grobach są dobrze znanym elementem obchodów, choć zwyczaj ten upowszechnił się dopiero w pierwszej połowie XX wieku. Tradycje regionalne się różniły: historyczne relacje opisują ofiary z jedzenia w częściach Dzukii i wschodniej Auksztoty, a źródło Litewskiej Akademii Muzyki i Teatru podaje, że wspólne ogniska na cmentarzach nadal są zwyczajem w południowej Dzukii.[2][3]

Praktyczne informacje

Ponieważ 2 listopada jest świętem państwowym, wpływa na harmonogram pracy na całej Litwie; prawo nie określa jednak jednolitego harmonogramu zamknięcia sklepów, banków ani usług transportowych. Przed podróżą sprawdź godziny otwarcia i rozkłady jazdy. Data jest stała i przypada 2 listopada, a udostępniony kalendarz nie wymienia dnia zastępczego ani przeniesionych obchodów.[1]