Rosz ha-Szana (Jom Terua) w Izraelu
Rosz ha-Szana to żydowski Nowy Rok i święto żydowskie w Izraelu. Rozpoczyna się 1 tiszri; tradycja żydowska wiąże ten dzień ze stworzeniem Adama i Ewy oraz refleksją nad nadchodzącym rokiem.[1][2]
Narodowy dzień odpoczynku
Ustawa Zasadnicza Izraela wymienia kalendarz hebrajski jako kalendarz oficjalny i uznaje szabat oraz święta żydowskie za ustanowione dni odpoczynku. Uznaje także prawo społeczności nieżydowskich do obchodzenia własnych dni odpoczynku i świąt; szczegóły określa ustawa.[1]
Rosz ha-Szana obchodzi się przez dwa pierwsze dni tiszri. Ponieważ kalendarz hebrajski jest księżycowo-słoneczny, odpowiadające mu daty gregoriańskie zmieniają się z roku na rok.[2][3]
Modlitwa, szofar i refleksja
Wielu żydowskich wiernych uczestniczy w nabożeństwach w synagodze, podczas których rozbrzmiewa szofar, róg barani. Dęcie w szofar jest głównym obrzędem Rosz ha-Szana; jeśli pierwszy dzień przypada w szabat, szofar rozbrzmiewa dopiero drugiego dnia.[2]
Święto rozpoczyna okres Wielkich Świąt i wiąże się z sądem Bożym oraz początkiem okresu skruchy, który prowadzi do Jom Kipur. Rosz ha-Szana łączy zatem świętowanie nowego roku z modlitwą i osobistą refleksją.[2]
Świąteczne posiłki i zwyczaje
Rodziny mogą wspólnie spożywać świąteczne posiłki z symbolicznymi potrawami. Jabłka i chałka maczane w miodzie wyrażają życzenie słodkiego roku; granaty i głowy ryb należą do potraw wiązanych z nadzieją na obfitość lub przywództwo. Zwyczaje i potrawy różnią się w społecznościach żydowskich, dlatego świąteczny stół w Izraelu może odzwierciedlać więcej niż jedną tradycję.[2]
Niektórzy odprawiają taszlich — modlitwę nad wodą symbolizującą odrzucenie grzechów. Dokładny termin zależy od kalendarza: przytoczony przewodnik religijny opisuje ten zwyczaj jako praktykowany po południu pierwszego dnia, jeśli nie przypada on w szabat.[2]
Co warto zaplanować przed wizytą
Święto jest ustawowym dniem odpoczynku, dlatego przed planowaniem warto sprawdzić godziny otwarcia urzędów, banków i sklepów. W Tel Awiwie miejski przewodnik dla firm podaje, że wiele z nich zamyka się od piątkowego popołudnia do sobotniej nocy, a większość komunikacji publicznej nie kursuje w tym szabatowym okresie; harmonogramy świąteczne mogą się różnić, dlatego należy sprawdzić je bezpośrednio u przewoźnika lub w firmie.[1][3]
Urząd miasta opisuje okres od niedzieli do czwartku jako standardowy tydzień pracy i zwraca uwagę, że daty świąt żydowskich przesuwają się względem kalendarza gregoriańskiego. Warto sprawdzić rozkłady jazdy i zrobić wcześniej niezbędne zakupy, zwłaszcza gdy święto zbiega się z szabatem.[3]
Rosz ha-Szana w Izraelu: często zadawane pytania
Kiedy obchodzi się Rosz ha-Szana?
Czy Rosz ha-Szana jest dniem wolnym od pracy w Izraelu?
Ustawa Zasadnicza Izraela ustanawia święta żydowskie dniami odpoczynku. Ustawa uznaje też prawo społeczności nieżydowskich do obchodzenia własnych dni odpoczynku i świąt; szczegóły określają przepisy.[1]
Co mogą zobaczyć odwiedzający podczas święta?
Można trafić na nabożeństwa z dźwiękiem szofaru, świąteczne posiłki z symbolicznymi potrawami i modlitwy taszlich nad wodą. Praktyki różnią się w zależności od społeczności.[2]
Czy sklepy i komunikacja publiczna będą działać normalnie?
Nie należy tego zakładać. W szabat wiele firm jest zamkniętych, a komunikacja publiczna w Tel Awiwie kursuje w ograniczonym zakresie; godziny świąteczne i rozkłady jazdy należy potwierdzić bezpośrednio u usługodawców.[3]
Źródła i materiały referencyjne
Źródła dotyczące święta Rosz ha-Szana (Jom Terua) w kraju Izrael:
- Basic Law: Israel as the Nation-State of the Jewish People- The Knesset
- How to Celebrate Rosh Hashanah: An Overview of Rosh Hashanah's Traditions and Customs- Chabad.org
- Business Culture- Tel Aviv-Yafo Municipality