یکشنبهٔ عید پاک در اسلواکی
یکشنبهٔ عید پاک جشن مسیحی رستاخیز عیسی است و در اسلواکی روز عبادت و گردهمایی خانوادگی به شمار میآید. وضعیت قانونی آن با جمعهٔ نیک و دوشنبهٔ عید پاک فرق دارد: قانون آن دو روز را روزهای بیکاری افزوده برمیشمارد، در حالی که خود یکشنبه از پیش جداگانه در نظر گرفته شده است.[1]
معنای دینی و تاریخ
یکشنبهٔ عید پاک یادآور رستاخیز عیسی و مهمترین جشن دورهٔ عید پاک برای مسیحیان است. در اسلواکی این روز پس از جمعهٔ نیک و شنبهٔ مقدس میآید و تاریخ آن هر سال تغییر میکند.[3][4]
آیینهای اسلواکی، مناسک مسیحی را با رسمهای مردمی پیوسته با رسیدن بهار درمیآمیزند. این رسمها از منطقهای به منطقهٔ دیگر فرق میکنند؛ از این رو هیچ آیینی را نمیتوان نمایندهٔ همهٔ جوامع یا خانوادهها دانست.[3][4]
قانون دربارهٔ تعطیلی چه میگوید
قانون شمارهٔ 241/1993 جمعهٔ نیک و دوشنبهٔ عید پاک را افزون بر یکشنبهها روزهای استراحت افزوده برمیشمارد. این قانون یکشنبهٔ عید پاک را روز استراحت افزودهٔ جداگانهای نمیآورد، چون این روز به خودی خود یکشنبه است. قانون برای یکشنبهٔ عید پاک روز جایگزینی در روزهای کاری هفته تعیین نمیکند.[1]
قانون کار مقررات روزهای استراحت را تعیین میکند و برای کارکنانی که در تعطیل رسمی کار میکنند دستمزد اضافه پیشبینی کرده است. اینکه کارمندی در برنامهٔ کاری قرار گیرد یا نه، به ترتیبات کاری او و مقررات حاکم بر شغلش بستگی دارد؛ نباید یکشنبهٔ عید پاک را به این معنا گرفت که هر کارگری خودبهخود یک روز کاری هفته را تعطیل است.[2]
سنتهای کلیسا، خانواده و خوراک
بسیاری از خانوادهها در یکشنبهٔ عید پاک گرد هم میآیند و برخی خوراک به کلیسا میبرند تا کشیش آن را تبرک کند. وزارت امور خارجهٔ اسلواکی سبدهای تبرک را شرح میدهد که تخممرغ پخته، نان، گوشت نگهداریشده، چغندر، ترب کوهی و فراوردههای لبنی در آنهاست؛ ژامبون، سوسیس، پنیر و نان نیز ممکن است در سفرهٔ خانوادگی باشد.[3]
سنتی که در شرق اسلواکی ثبت شده است بر پاسکا، نوعی کیک سفید عید پاک، استوار است. مرکز فرهنگ عامیانهٔ سنتی ثبت کرده است که این کیک را صبح عید پاک همراه با تخممرغ، ژامبون، سوسیس، پنیر کشک و خوراکهای دیگر به کلیسا میبردند و سپس میان اعضای خانواده تقسیم میکردند. نباید این رسم منطقهای را در سراسر اسلواکی همگانی دانست.[5]
تخممرغهای آراسته که «کراسلیتسه» نام دارند، از دیگر هنرهای دستی شناختهشدهٔ عید پاکاند. منابع از شیوههایی چون تزئین با موم و نقاشی یاد میکنند. دوشنبهٔ عید پاک آیینهای خاص خود را دارد: «شیباچکا»، یعنی استفادهٔ نمادین از ترکههای آراستهٔ بید، و «پولیواچکا»، یعنی آب ریختن یا عطر پاشیدن. وزارت امور خارجه یادآور میشود که این آیینها از منطقهای به منطقهٔ دیگر فرق میکنند: زدن با ترکه در غرب و رسمهای آب در شرق رایجتر است.[3][4]
فروشگاهها و برنامهریزی عملی
قانون کار کارفرمایان را از برنامهریزی یا توافق برای کار فروش خردهفروشی در یکشنبهٔ عید پاک، با استثناهای مشخص، منع میکند. این استثناها فروش در جایگاههای سوخت، داروخانهها، فرودگاهها، تأسیسات حملونقل عمومی و بیمارستانها و نیز فروش بلیت و سوغاتی را در بر میگیرد. بازرسی ملی کار روشن میکند که این محدودیتی بر گماردن کارکنان به کار خردهفروشی است، نه ممنوعیت قانونی کلی بر باز بودن فروشگاه.[2]
مستقیماً از اداره، بانک یا شرکت حملونقلی که قصد استفاده از آن را دارید سؤال کنید و ساعت کار فروشگاهها را از پیش بررسی کنید؛ استثنای قانونی تضمین نمیکند که یک شعبهٔ مشخص باز باشد.[1][2]
پرسشهای متداول
آیا یکشنبهٔ عید پاک در اسلواکی تعطیل رسمی است؟
این روز در قانون شمارهٔ 241/1993 در شمار روزهای بیکاری افزوده نیامده است. این قانون جمعهٔ نیک و دوشنبهٔ عید پاک را افزون بر یکشنبهها روزهای استراحت افزوده برمیشمارد و یکشنبهٔ عید پاک به خودی خود یکشنبه است.[1]
آیا فروشگاهها در یکشنبهٔ عید پاک باز هستند؟
در یکشنبهٔ عید پاک نمیتوان بیشتر کارهای معمول فروش خردهفروشی را به کارکنان سپرد، با استثناهایی مانند داروخانهها، جایگاههای سوخت و برخی مکانهای حملونقل. قانون باز بودن فروشگاهها را بهطور کلی ممنوع نمیکند؛ پس ساعت کار فروشگاه مورد نظر را بررسی کنید.[2]
خوراکهای رایج یکشنبهٔ عید پاک در اسلواکی کداماند؟
آیا آیینهای دوشنبهٔ عید پاک بخشی از یکشنبهٔ عید پاکاند؟
این آیینها به روز بعد تعلق دارند. «شیباچکا»، یعنی استفاده از ترکههای آراستهٔ بید، و «پولیواچکا»، یعنی آب ریختن یا عطر پاشیدن، آیینهای دوشنبهٔ عید پاکاند که در مناطق مختلف فرق میکنند.[3]
منابع و مراجع
منابع استفادهشده درباره یکشنبهٔ عید پاک در اسلواکی:
- 241/1993 Z. z. Zákon Národnej rady Slovenskej republiky o štátnych sviatkoch, dňoch pracovného pokoja a pamätných dňoch- Slov-Lex
- 311/2001 Z. z. Zákonník práce- Slov-Lex
- Slovak Easter traditions may surprise you- Ministry of Foreign and European Affairs of the Slovak Republic
- Traditional Easter in Slovakia- Slovakia.travel
- paska- Centre for Traditional Folk Culture