Güney Afrika’da Resmî Tatil
Güney Afrika’da resmî tatil, Resmî Tatiller Yasası kapsamında tanınan ve ücretli izin güvenceleri yasayla belirlenen bir gündür. Bu kategori, adı belirlenmiş ulusal günlerden oluşan takvimi kapsar; pazara denk gelen bir tatil izleyen pazartesi de kutlanır.[1][2]
Yasal anlamı
Güney Afrika’nın 1994 tarihli 36 sayılı Resmî Tatiller Yasası, ulusal resmî tatil takvimini düzenler ve resmî tatillerin ücretli olduğunu belirtir. Yasa 1 Ocak 1995’te yürürlüğe girdi. Daha sonraki bir değişiklik, Cumhurbaşkanına Hükümet Gazetesi’nde yayımlanacak bir ilanla ek bir resmî tatil belirleme yetkisi verdi.[2][3]
Temel Çalışma Koşulları Yasası, çalışanların resmî tatildeki çalışmaları ve ücretleri için kurallar koyar. İşveren, çalışanından böyle bir günde çalışmasını ancak anlaşmayla isteyebilir veya buna izin verebilir. Gün, çalışanın normalde çalışacağı bir günse çalışmayan çalışana o günkü olağan ücretinin en azı ödenmelidir; çalışan ise Yasa’nın hükümlerine tabi olarak genellikle bu tutarın en az iki katını almaya hak kazanır.[4]
Tarihler ve pazar günü uygulaması
Güney Afrika hükümeti, İnsan Hakları Günü, Özgürlük Günü, İşçi Bayramı, Ulusal Kadınlar Günü, Miras Günü ve Uzlaşma Günü dâhil 12 resmî tatil listeler. Bazıları takvimde belirli bir güne sabitlenmiştir; Kutsal Cuma ve Paskalya Pazarı’nın tarihleri ise kilise takvimindeki ay döngüsüne göre değişir.[1]
Bir resmî tatil pazara denk gelirse izleyen pazartesi de resmî tatil olur. Bu, adı belirlenmiş tatilin olağan tarihini değiştirmek yerine yasada belirtilen bir kuraldır. Cumhurbaşkanlığı ilanıyla ayrıca belirlenen bir tarih için ilan ek bir resmî tatil öngörebilir.[1][3]
Kökenler ve ulusal anlam
Mevcut yasal çerçeve, Güney Afrika’nın demokrasiye geçişinin ardından yeni bir resmî tatil takvimi oluşturan 1994 tarihli yasayla başladı. Takvim, tek bir ortak kökene veya kutlama biçimine dayanmak yerine farklı geçmişleri ve anlamları olan günleri bir araya getirir.[2]
Hükümetin açıklamaları bu anlamların nasıl farklılaştığını gösterir. Özgürlük Günü, 1994’teki ilk demokratik seçimleri; Gençlik Günü, 1976 Soweto öğrenci protestolarını anar. Uzlaşma Günü ise apartheid sonrasında da resmî tatil statüsünü korudu; belirtilen amacı uzlaşmayı ve ulusal birliği desteklemektir.[1]
Çalışma, hizmetler ve planlama
Resmî tatil olması, her iş yerinin kapanmasını gerektirmez: çalışma mevzuatı anlaşmayla çalışmaya izin verir ve çalışanların ücret kurallarını belirler. Mevzuat mağazalar, bankalar, kamu daireleri veya ulaşım için tek bir çalışma tarifesi oluşturmaz; bu nedenle sakinler ve ziyaretçiler plan yapmadan önce ilgili kuruma veya hizmet sağlayıcıya danışmalıdır.[4]
Güney Afrika Gelir İdaresi’nin iş günü tanımına resmî tatiller dâhil değildir. Beyan, ödeme veya randevu için bir son tarihiniz varsa ilgili hizmetin takvimini kontrol edin ve tatili ve varsa pazar gününe denk gelmesi nedeniyle izleyen pazartesi uygulamasını hesaba katın.[5]
Resmî tatil hakkında sorular
Resmî tatil ücretli izin günü müdür?
O gün normalde çalışacak bir çalışan çalışmazsa yasa en az olağan ücretinin ödenmesini öngörür. Tatilde çalışmak anlaşma gerektirir ve Yasa uyarınca daha yüksek ücret hakkı doğurabilir.[4]
Bir resmî tatil pazara denk gelirse ne olur?
Resmî Tatiller Yasası uyarınca izleyen pazartesi de resmî tatil olur.[1]
Mağazalar, bankalar ve toplu taşıma kapalı mı?
Güney Afrika’da resmî tatillerin hepsinde aynı gelenek mi uygulanır?
Bu kategori için geçerli tek bir gelenek yoktur. Adı belirlenmiş günlerin geçmişleri ve amaçları farklıdır; dolayısıyla kutlamalar ilgili tatile göre değişir.[1]
Kaynaklar ve referanslar
Güney Afrika içindeki Resmî Tatil için kullanılan kaynaklar:
- Public holidays in South Africa- South African Government
- Public Holidays Act 36 of 1994- South African Government
- Public Holidays Amendment Act 48 of 1995- South African Government
- Basic Conditions of Employment Act- Department of Employment and Labour
- FAQ: What does SARS count as a business day?- South African Revenue Service