Güney Afrika’da İnsan Hakları Günü
Güney Afrika, İnsan Hakları Günü’nü 21 Mart’ta resmî tatil ve ulusal anma günü olarak kutlar. Bu tarih Sharpeville katliamını anar; demokrasi mücadelesine ve Anayasa’nın güvence altına aldığı haklara dikkat çeker.[1][2]
Güney Afrika yasalarına göre resmî tatil
1994 tarihli 36 sayılı Resmî Tatiller Yasası, Güney Afrika’nın resmî tatil takvimini düzenler ve tatillerin ücretli olduğunu belirtir. Hükümet, İnsan Hakları Günü’nü 21 Mart olarak listeler. Bir resmî tatil pazara denk gelirse izleyen pazartesi de resmî tatil olur.[1][3]
Temel Çalışma Koşulları Yasası kapsamındaki çalışanlar için işveren, anlaşma olmadıkça resmî tatilde çalışmayı isteyemez. Tatil, çalışanın normalde çalışacağı bir güne denk gelirse Yasa, çalışan veya çalışmayanlar için asgari ücreti belirler. Bu kurallar her iş yerinin kapanması gerektiği anlamına gelmez.[4]
21 Mart neden önemli?
21 Mart 1960’ta Sharpeville ve Langa’daki insanlar apartheid dönemi geçiş yasalarına karşı protestolara katıldı. Polis Sharpeville’de 69 kişiyi vurarak öldürdü; hükümetin açıklamasında, birçok kişinin kaçmaya çalışırken vurulduğu da kaydedilir. Sharpeville katliamı olarak bilinen bu ölümler, apartheid yönetiminin insan haklarını ihlal ettiğini gözler önüne serdi.[2]
Güney Afrika’nın demokratik hükümeti, özgürlük mücadelesi verenleri ve bugün sahip olunan hakları onurlandırmak için 21 Mart’ı İnsan Hakları Günü ilan etti. Bu gün, apartheid ve direniş tarihini Anayasa’daki Haklar Bildirgesi’ne bağlar; bunlar arasında eşitlik, insan onuru, dolaşım özgürlüğü, dil ve kültür ile yaşam hakları yer alır.[2]
Anma etkinlikleri
Hükümet, bu günü insan haklarının geliştirilmesi ve korunmasındaki ilerlemeyi değerlendirme fırsatı olarak tanımlar. Sharpeville’de eyalet çapındaki bir anma töreninde Phelindaba Mezarlığı ve Sharpeville Anıtı’na çelenk bırakılmış, ardından resmî bir program düzenlenmiştir. Belgelenen bu program, günün nasıl anıldığına dair tek bir örnektir; etkinliklerin yerleri ve biçimleri değişebilir.[2][5]
Günün odağında anma ve düşünme vardır. Ülke çapında uygulanan tek bir gelenek, belirli bir geleneksel yemek veya tüm ailelerin izlediği ortak bir uygulama yoktur.[2][5]
Neler beklenmeli?
İnsan Hakları Günü resmî tatildir ve çalışanları resmî tatil kuralları kapsamında etkiler; ancak bu kurallar bazı çalışanların anlaşmayla çalışmasına izin verir. Yola çıkmadan önce bankanın, mağazanın, okulun veya toplu taşıma sağlayıcısının çalışma saatlerini kontrol edin.[1][4]
Sık sorulan sorular
İnsan Hakları Günü resmî tatil mi?
21 Mart pazara denk gelirse ne olur?
Güney Afrika Hükümeti’nin açıkladığı kurala göre pazara denk gelen resmî tatili izleyen pazartesi de resmî tatil olur.[1]
Bütün çalışanlar izinli mi?
Yasa, her iş yerinin kapanmasını zorunlu kılmaz. Temel Çalışma Koşulları Yasası uyarınca işveren, çalışandan resmî tatilde çalışmasını ancak anlaşmayla isteyebilir; belirli durumlarda ücret kuralları uygulanır.[4]
Bankalar, mağazalar ve toplu taşıma açık mı?
Yola çıkmadan önce bankanın, mağazanın veya ulaşım sağlayıcısının çalışma saatlerini kontrol edin.[1]
Kaynaklar ve referanslar
Güney Afrika içindeki İnsan Hakları Günü için kullanılan kaynaklar:
- Public holidays in South Africa- South African Government
- Human Rights Day- South African Government
- Public Holidays Act 36 of 1994- South African Government
- Basic Conditions of Employment Act- Department of Employment and Labour
- Gauteng Sport, Arts, Culture and Recreation hosts Human Rights Day commemoration, 21 Mar- South African Government