Türkiye'de Yılbaşı
Yılbaşı 1 Ocak'a rastlar ve Türkiye genelinde genel tatildir. Tarihin sabit olması, ülkenin 1925'te kabul ettiği ve 1926'da yürürlüğe giren uluslararası sivil takvimle bağlantılıdır.[1][2]
Tarihi sabit resmî tatil
Türkiye'nin 2429 sayılı Kanunu, 1 Ocak'ı yılbaşı tatili olarak sıralar ve genel tatil sayar. Kanun ayrıca, çalışmalarını sürdürmesi gereken kuruluşlara ilişkin kurallar saklı kalmak üzere kamu daireleri ve kurumlarının genel tatillerde kapanacağını belirtir.[1]
Kanun, yılbaşını ülkenin ulusal ve dinî bayramlarından ayrı tutar. Özel bir yılbaşı töreni düzenlemez; devlet törenine ilişkin hükmü 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı için geçerlidir.[1]
Takvim reformuyla belirlenen tarih
Bu tarihin Türkiye'nin sivil takvim tarihinde özel bir yeri vardır. 26 Aralık 1925'te kabul edilen bir kanun, Hicrî ve Rûmî takvimlerin yerine Gregoryen takvimini resmî kullanım için benimsedi ve uygulama 1 Ocak 1926'da başladı. Millî Eğitim Bakanlığı, değişikliğin devlet işlerinde karışıklığı azaltmayı amaçladığını belirtir.[2]
Bu reform, 1 Ocak'ı resmî sivil yılın başlangıcı yaptı. Dolayısıyla Yılbaşı, dinî takvime göre hesaplanan bir tarih değil, tarihi sabit olan bir takvim tatilidir.[1][2]
Çalışma, ücret ve hizmetler
Genel tatil, her işyerinin faaliyetini durdurması gerektiği anlamına gelmez. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına göre ulusal veya genel tatilde çalışma, iş sözleşmesine ya da toplu iş sözleşmesine bağlı olabilir; bunlarda hüküm yoksa işverenin çalışmayı isteyebilmesi için çalışanın önceden yazılı onayı gerekir. Çalışan, çalışması hâlinde o tatil günü için ayrıca bir günlük ücrete hak kazanır.[3]
Kanun, kesintisiz hizmet vermesi gereken kuruluşlar için istisnalar saklı kalmak üzere kamu daireleri ve kurumlarını açıkça kapatır. Özel işletmelerin 29 Ekim'de kapanmasını zorunlu kılar, ancak 1 Ocak için aynı şartı getirmez. Bu nedenle özel mağaza, restoran ve hizmetlerin çalışma saatleri değişebilir. Merkez Bankası, ödeme sistemlerinin hafta içi resmî tatiller dışında çalıştığını, FAST hizmetinin ise günün her saati kullanılabildiğini belirtir.[1][4]
Sıkça sorulan sorular
Türkiye'de 1 Ocak resmî tatil mi?
Evet. 2429 sayılı Kanun, 1 Ocak'ı Türkiye genelinde yılbaşı tatili ve genel tatil olarak tanımlar.[1]
Kamu daireleri ve işletmeler kapalı mı?
Kanun, kesintisiz hizmet istisnaları saklı kalmak üzere kamu daireleri ve kurumlarının kapanmasını öngörür. Bu kanun özel işletmelerin Yılbaşı'nda kapanmasını zorunlu tutmadığından, gitmeden önce belirli bir mağaza veya hizmetin çalışma saatlerini kontrol edin.[1]
1 Ocak hafta sonuna rastlarsa telafi günü verilir mi?
Kanuna göre sıralanmış bir tatil cuma akşamı sona erdiğinde izleyen cumartesi de tam gün tatildir. Kanun, Yılbaşı için genel bir pazartesi telafi günü kuralı koymaz.[1]
Tatil günü çalışanlara ne olur?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına göre çalışma düzeni iş sözleşmesine veya toplu iş sözleşmesine bağlıdır; ikisinde de hüküm yoksa önceden yazılı onay gerekir. Tatilde çalışma, ayrıca bir günlük ücret kazandırır.[3]
Kaynaklar ve referanslar
Türkiye içindeki Yılbaşı için kullanılan kaynaklar:
- ULUSAL BAYRAM VE GENEL TATİLLER HAKKINDA KANUN- T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı
- Takvim, Saat Ve Ölçülerde Değişiklik- T.C. Millî Eğitim Bakanlığı
- İş Kanunu- T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
- Elektronik Fon Transfer Sistemi - Elektronik Menkul Kıymet Transfer Sistemi - Fonların Anlık ve Sürekli Transferi (FAST) Sistemi- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası