İran’da Sizdah Bedar
Sizdah Bedar, İran’da Nevruz kutlamaları döneminin son günü olan 13 Ferverdin’e denk gelir. Hem ulusal resmî tatil listesinde yer alır hem de birçok ailenin birlikte yemek yiyip oyunlar oynamak için açık havaya çıktığı bir gündür.[1][2]
13 Ferverdin’de resmî tatil
İran’ın resmî tatillere ilişkin yasası 13 Ferverdin’i ulusal resmî tatil olarak listeler. Bu tarih yaygın olarak Sizdah Bedar adıyla kutlanır.[1]
Bu tatil, İran’ın yeni yılı Nevruz’un ardından gelir. Encyclopaedia Iranica, Nevruz kutlamaları döneminin 13 Ferverdin’de sona erdiğini belirtir.[2]
Nevruz’u açık havada uğurlama günü
Aileler bu gün evlerinden çıkarak parklarda, bahçelerde, kırsal alanlarda veya akarsu kıyılarında buluşur. Bu gezinin, on üç sayısıyla ilişkilendirilen uğursuzluğu savuşturmanın yanı sıra oyun, sohbet ve keyifli bir yemek için fırsat olduğu anlatılır.[2][3]
Yaygın tasvirlerde halının üzerine yiyecek, meyve, kuruyemiş, içecek ve tatlıların serildiği bir piknik sofrası yer alır. Gilān’a ilişkin bölgesel bir anlatıda pilav, közlenmiş et ve yöresel bir salatadan söz edilir; bu yemekler İran’ın her yerinde uygulanan bir menüyü değil, bölgesel bir geleneği örnekler.[2][3]
Sabzeh, dilekler ve bölgesel gelenekler
Yaygın biçimde aktarılan geleneklerden biri, Nevruz süslemelerinde kullanılan filizlenmiş sabzeh’i açık havaya götürüp gezinin sonunda atmaktır. Encyclopaedia Iranica, ailelerin bunu aksilikleri savuşturma dileğiyle yaptığını belirtir; Gilān folkloruna ilişkin anlatı ise döngünün sonunu simgelemek için buğday çimlerinin nehre veya denize atılmasını aktarır.[2][3]
Gilān anlatısında gençlerin dilek tutarken ot saplarını birbirine bağladığı da kaydedilir; dilekler arasında evlenecek birini bulmak veya kişisel güçlükleri aşmak da vardır. Gelenekler ve yemekler bölgeden bölgeye değişir; bu örnek İran genelinde uygulanan evrensel bir gelenek olarak görülmemelidir.[3]
Ziyaretçiler için pratik bilgiler
13 Ferverdin ulusal resmî tatil olduğundan, yola çıkmadan önce devlet dairelerinin ve bankaların çalışma saatlerini kontrol edin.[1]
Günün temel etkinliği açık havada gerçekleşir. Pikniğe katılmayı planlıyorsanız gideceğiniz yerin erişim ve ulaşım bilgilerini kontrol edin.[2][3]
Sık sorulan sorular
Sizdah Bedar ne zaman?
Sizdah Bedar İran’da resmî tatil mi?
Evet. İran’ın resmî tatillere ilişkin yasası 13 Ferverdin’i ulusal resmî tatil olarak listeler.[1]
İnsanlar Sizdah Bedar’da ne yapar?
Kaynaklar ve referanslar
İran içindeki Sizdah Bedar için kullanılan kaynaklar:
- لایحه قانونی تعیین تعطیلات رسمی کشور- Nezamat legal database
- NOWRUZ ii. In the Islamic Period- Encyclopaedia Iranica
- GILAN xvi. FOLKLORE- Encyclopaedia Iranica