İran’da 15 Hordad Ayaklanması
15 Hordad Ayaklanması, İran’da Hicri Şemsi takviminin 15 Hordad gününde anılan bir resmî tatildir. Din adamı Ruhullah Humeyni’nin tutuklanmasının ardından gerçekleşen 1963 ayaklanmasını anar; İran’da yas ve siyasi önem taşıyan bir gün olarak hatırlanır.[1][2][3]
İran takviminde resmî tatil
15 Hordad, İran’da resmî tatildir. İşletmelerin ve hizmetlerin çalışma saatlerini doğrudan kontrol edin.[1]
Tarih İran takviminde sabittir; karşılık gelen Miladi tarih ise değişir.
Günün ardındaki olaylar
İran takviminde 15 Hordad 1342’de, yani 5 Haziran 1963’te, Humeyni’nin tutuklanmasının ardından bir ayaklanma çıktı. Encyclopaedia Iranica, Ulusal Cephe üyeleri dâhil olmak üzere Humeyni’nin takipçilerinin ve diğer siyasi muhaliflerin katıldığı büyük bir ayaklanmayı aktarır; Şah hükümeti ayaklanmayı bastırdı.[2]
Toprak reformu programı ve kadınlara oy hakkı tanınması da Humeyni’nin tutuklanmasının yanı sıra protestocuların karşı çıktığı konular arasındaydı.[2]
İran’da anlamı ve anılması
Bu tarih, İslam Cumhuriyeti’nin resmî dinî ve siyasi hafızasında özel bir yere sahiptir. Humeyni, yıl dönümünü anan bir mesajında 15 Hordad’ı din adamlarının İslami hareketinin başlangıcı olarak nitelemiş ve halka açık bir yas günü ilan etmiştir.[3]
Anma etkinliklerinde yas tutulur ve ayaklanmada öldürülenler için törenler düzenlenir. İranlı bir medrese, ayaklanmada ölenleri anmak için her yıl bir toplantı düzenlediğini bildirir.[3][4]
Tatil dönemine göre planlama
15 Hordad resmî tatildir. Yola çıkmadan önce belirli bir mağazanın, bankanın, okulun, müzenin veya toplu taşıma hizmetinin çalışma saatlerini kontrol edin.[1]
Bu tatil, doğrulanmış ulusal bir menü veya ortak yemek geleneği olan genel bir festivalle karıştırılmamalıdır: kaynaklarda halka açık yas ve anma anlatılır, ancak güne özgü geleneksel bir yemek belgelenmez.[3][4]
Sık sorulan sorular
15 Hordad Ayaklanması İran’da resmî tatil mi?
Evet. İran’ın resmî ulusal tatillerini listeleyen yasada 15 Hordad yer alır.[1]
Tatil ne zaman kutlanır?
İran takviminde Hordad ayının 15. gününde kutlanır. Miladi tarih yıldan yıla değişir.[1]
Bu günde ne anılır?
Tatilde nereler açık?
Yola çıkmadan önce devlet dairelerinin ve bankaların çalışma saatlerini kontrol edin.[1]
Kaynaklar ve referanslar
İran içindeki 15 Hordad Ayaklanması için kullanılan kaynaklar:
- لایحه قانونی تعیین تعطیلات رسمی کشور- Nezamat; the document is attributed to the Islamic Revolutionary Council
- CONFEDERATION OF IRANIAN STUDENTS, NATIONAL UNION- Encyclopædia Iranica
- Message [How the 15 th Khordad movement originated]- Imam Khomeini Comprehensive Website
- برگزاری مراسم سالگرد رحلت حضرت امام و بزرگداشت شهدای 15 خرداد- Abul A’imma Hazrat Abu Taleb Seminary