Macaristan’da Hamsin Yortusu
Macaristan’da Hamsin Yortusu (Pünkösd), Kutsal Ruh’un inişiyle bağlantılı bir Hristiyan bayramıdır. Hamsin Pazartesisi kanunla belirlenmiş bir resmî tatildir; Macar halk kültürü kayıtları ise alaylar ve yarışmaların da yer aldığı bölgesel gelenekleri anlatır.[1][2][3]
Anlamı ve kutlanışı
Pünkösd adı, bayramın Paskalya dönemindeki yerine gönderme yapan Yunanca “ellinci” sözcüğünden gelir. Hristiyanlar Hamsin Yortusu’nda Kutsal Ruh’un İsa’nın havarilerine gelişini anar; Macar Katolik Kilisesi kaynaklarından biri de bu günü Kilise’nin doğum günü olarak tanımlar.[2][3]
Macar kaynakları Hristiyan bayramını eski bahar gelenekleriyle, büyüme ve iyi hasat umutlarıyla ilişkilendirir. Bu gelenekler yere ve topluluğa göre değiştiğinden, ülke çapında tek bir program ya da bugün herkesin uyguladığı pratikler olarak değerlendirilmemelidir.[2]
Halk gelenekleri
Hamsin kraliçesi alayı, yani pünkösdi királynéjárás, özellikle Transdanubya’yla ilişkilendirilirdi. Kaydedilmiş biçimlerinden birinde, yaşça büyük kızlar en küçük kızı köyde gezdirir, şarkı söyler ve iyi dileklerde bulunurdu; bazı türlerinde hediyeler veya bağışlar da yer alırdı. Ayrıntılar yerel geleneklere göre değişirdi.[2]
Bir başka gelenek de Hamsin kralının seçilmesiydi. Tarihî anlatımlarda genç erkeklerin at yarışlarında veya başka beceri sınavlarında yarıştığı belirtilir. Kazanan geçici ayrıcalıklar elde edebilirdi; ancak yarışmalar ve ayrıcalıklar ülke çapında tek tip bir törene değil, belirli halk geleneklerine aitti.[2]
Yemekler ve yöresel farklılıklar
Halk kültürü kaynakları, farklı topluluklarda kuzu kızartması veya kuzu yahnisinin bazı koyun yetiştiren hanelerde; tavuk ya da genç kaz etinin ise başka yerlerde yenildiğini kaydeder. Bunlar kayda geçmiş geleneklerden örneklerdir; günümüzde Macar aileleri için sabit bir menü değildir.[2]
Resmî tatil ve pratik planlama
Macaristan İş Kanunu, Hamsin Pazartesisini resmî tatil olarak sayar. Kamu ihtiyaçlarını karşılayan bazı kesintisiz veya mevsimlik işler ve hizmetler de dâhil olmak üzere, o gün olağan çalışmayı belirtilen durumlarla sınırlar; her iş yerinin kapanmasını zorunlu kılmaz.[1]
Özellikle pazartesi günü seyahate çıkmadan veya işlerinizi ayarlamadan önce hizmet sağlayıcıların duyurularını kontrol edin.
Sıkça sorulan sorular
Hamsin Pazartesisi Macaristan’da resmî tatil mi?
Evet. Macaristan İş Kanunu, Hamsin Pazartesisini resmî tatil olarak tanımlar ve olağan çalışmanın hangi durumlarda planlanabileceğini sınırlar.[1]
Hamsin kraliçesi alayı nedir?
Pünkösdi királynéjárás, özellikle Transdanubya’da kaydedilmiş bir halk geleneğidir. Bir biçiminde kızlar aralarındaki en küçüğü şarkılar ve iyi dileklerle köyde gezdirirdi; yöresel biçimleri değişirdi.[2]
Mağazalar, bankalar ve toplu taşıma açık mı?
Plan yapmadan önce doğrudan mağazaya, bankaya veya ulaşım işletmesine danışın.
Kaynaklar ve referanslar
Macaristan içindeki Hamsin Yortusu için kullanılan kaynaklar:
- 2012. évi I. törvény - Nemzeti Jogszabálytár- Nemzeti Jogszabálytár
- Minékünk adott Szentlélek malasztja… – Pünkösdölés Újkígyóson- Magyarságkutató Intézet
- PÜNKÖSD- Tábori Püspökség, Catholic Church in Hungary