Haiti'de Mardi Gras
Haiti'de Mardi Gras, karnaval döneminde tarihi değişen bir gün olmasının yanı sıra İş Kanunu kapsamındaki çalışanlar için ücretli dinlenme günü olarak yasal biçimde tanınır. Ülkenin karnaval gelenekleri arasında UNESCO'nun kentin yerel zanaat mirasının parçası olarak tanımladığı Jacmel'in papier-mâché sanatı da bulunur.[1][2]
Haiti iş hukukuna göre resmî tatil
Haiti İş Kanunu, Mardi Gras'ı “jours fériés chômés” yani çalışılmayan resmî tatiller arasında sayar. Bazı işlerin kesintiye uğratılamaması veya ertelenememesi nedeniyle getirilen istisnalar dışında, çalışanların ücretlerinde kesinti olmaksızın bu günlerde dinlenme hakkı olduğunu belirtir.[1]
Mardi Gras hafta sonuna denk geldiğinde başka bir günün tatil sayılacağını yasa düzenlemez. Hükümler ayrıca her dairenin, dükkânın, okulun veya bankanın kapanacağını garanti etmez; istihdam kapsamındaki dinlenme kurallarını ve bazı hizmetler ile işler için geçerli istisnaları belirler.[1]
Karnaval döneminde tarihi değişen bir gün
Mardi Gras, Hristiyanlıkta Büyük Perhiz döneminden önceki salı günüdür. Haiti takviminde Paskalya'ya bağlı olarak her yıl farklı bir tarihe denk gelir; her zaman salı günü kutlanır.[1]
Karnaval, Haiti kültüründe önemli bir yere sahiptir. Haiti hükümetinin bir duyurusunda karnaval, ülkenin en simgesel kültürel etkinliklerinden biri olarak nitelenirken UNESCO'nun Jacmel profili, kent karnavalını yerel sanat gelenekleriyle ilişkilendirir.[2]
Jacmel'in papier-mâché geleneği
Jacmel özellikle dev papier-mâché maskeleriyle tanınır. UNESCO, resim, heykel ve bu maskelerin yerel geleneklerde derin kökleri bulunduğunu söyler; karnavalı ise zanaat ve halk sanatı dernekleriyle çalışan yaratıcıları ve zanaatkârları bir araya getiren yıllık bir buluşma olarak tanımlar.[2]
Smithsonian Folklife Festival'in Haiti kültürel mirası hakkındaki yazısı da Jacmel'in papier-mâché zanaatını geleneksel karnaval için yapılan maskelerle ilişkilendirir. Yazıda Haitili papier-mâché zanaatkârlarının dekoratif ve kullanışlı başka nesneler de yaptığı belirtilir.[3]
Günlük yaşamda neler beklenmeli?
İş Kanunu, Mardi Gras'ta çalışanlara ücretli dinlenme günü tanır; ancak kamu daireleri, bankalar, okullar, dükkânlar veya ulaşım hizmetleri için ülke çapında geçerli bir kapanış takvimi belirlemez. Bu nedenle çalışma saatleri ve hizmetler değişebilir; kullanmayı planladığınız kurum ya da hizmet sağlayıcıyla doğrudan iletişime geçin.[1]
Ziyaretçiler, her kentin bu günü aynı şekilde kutladığını varsaymak yerine güncel düzenlemeler için yerel duyuruları kontrol etmelidir.[2]
Sık sorulan sorular
Mardi Gras Haiti'de resmî tatil mi?
Evet. İş Kanunu, Mardi Gras'ı çalışılmayan resmî tatiller arasında sayar ve belirtilen istisnalara tabi olmak üzere çalışanlara ücretli dinlenme hakkı tanır.[1]
Mardi Gras her yıl aynı tarihe mi denk gelir?
Hayır. Paskalya'ya bağlı olarak tarihi değişir. Salı günü kutlanır.[1]
Bankalar, okullar ve dükkânlar kapanır mı?
İş Kanunu, çalışanların tatil günlerindeki dinlenme hakkını düzenler. Gitmeden önce bankanın, okulun veya dükkânın çalışma saatlerini kontrol edin.[1]
Haiti'de kendine özgü bir karnaval geleneği nerede belgelenmiştir?
UNESCO'nun Jacmel profili, kent karnavalını ve yerel geleneklerde derin kökleri olduğunu belirttiği dev papier-mâché maskelerini öne çıkarır.[2]
Kaynaklar ve referanslar
Haiti içindeki Mardi Gras için kullanılan kaynaklar:
- Code du travail (Décret du 24 février 1984 et Loi du jeudi 5 juin 2003 actualisant le Code du travail du 12 septembre 1961)- International Labour Organization, NATLEX
- Jacmel- UNESCO Creative Cities Network
- Haiti: Freedom and Creativity from the Mountains to the Sea- Smithsonian Institution, Center for Folklife and Cultural Heritage