Etiyopya’da Yılbaşı
Etiyopya’da Enkutataş olarak bilinen Yılbaşı, Etiyopya takviminde yeni yılı başlatır ve ülke çapında kutlanır. Bu gün kutlanan ulusal resmî tatildir; gelenekleri arasında şarkılar, çiçekler, kutlama mesajları ve aile ziyaretleri bulunur.[1][3]
Tarih ve yasal statü
Etiyopya Yılbaşı, Etiyopya takvimine göre Meskerem ayının 1. gününe denk gelir. Miladi takvimde genellikle 11 Eylül’e, artık yıllarda ise 12 Eylül’e karşılık gelir.[3] Etiyopya’nın 1334/2024 sayılı Bildirisi, Yeni Yıl’ı (Enkutataş) kutlanan ulusal bayram olarak sıralar ve ülke çapında kutlandığını belirtir.[1]
Bildiriye göre, başka bir yasa uyarınca çalışanların görev başında bulunması gereken durumlar dışında, kutlanan ulusal bayramlarda devlet ve devlet dışı kurumlar kamu hizmeti sunmaz. Toplu taşıma dâhil temel hizmetlerin sürmesi gerekir; dükkânlar, restoranlar ve bazı başka işletmeler açılabilir. Bayramın haftalık dinlenme gününe denk gelmesi hâlinde başka bir gün verilmesini öngören bir hüküm yoktur.[1]
Anlamı ve gelenekleri
Enkutataş adı “mücevher armağanı” anlamına gelir. Etiyopya’nın Japonya Büyükelçiliğinin aktardığı bir anlatı, adı, Saba Melikesi’nin Kral Süleyman’ı ziyaretinden dönüşünde ileri gelenlerin onu mücevherlerle karşılaması geleneğine bağlar. Aynı anlatı, yağmur mevsiminin sona ermesiyle yeni yılın bir yenilenme dönemi olduğunu belirtir.[2]
Enkutataş yalnızca dinî bir bayram değildir. Aktarılan geleneklerden biri, yeni giysiler giyen kızların papatyalar toplaması, arkadaşlarına buketler vermesi ve yeni yıl şarkıları söylemesidir. Özellikle kentlerde kutlama mesajları ve kartlar da paylaşılır. Büyükelçiliğin anlatımında çocuklar çelenkler ve küçük resimlerle köyleri ziyaret eder; akşamları ise ateşler yakılır, şarkılar söylenir ve dans edilir.[2][3] Gelenekler topluluklara göre değişebilir; bu örnekler her ailenin kutlamasını yansıtmaz.
Neler beklenebilir?
Yasa resmî bir ulusal kutlama düzeni belirler: arife günü devlet mesajı yayımlanabilir, federal hükümet saat 6’da top atışı yapar ve kutlamayı Kültür ve Spor Bakanlığı koordine eder.[1]
Bildiri uyarınca kamu kurumları hizmet vermez. Toplu taşıma ve temel hizmetlerin sürmesi gerekir; ticari dükkânlar ve restoranlar çalışabilecek işletmeler arasındadır. Yasa bankalar veya özel işletmeler için ortak bir çalışma saati belirlemez; bu nedenle yolcular kullanmayı planladıkları hizmete doğrudan danışmalıdır.[1]
Sık sorulan sorular
Etiyopya Yılbaşı ne zaman?
Enkutataş, Meskerem ayının 1. günü başlar. Miladi takvimde genellikle 11 Eylül’e, artık yıllarda 12 Eylül’e denk gelir.[3]
Enkutataş resmî tatil mi?
Evet. Kutlanan ulusal bayramdır; yasa, yasal personel bulundurma zorunlulukları saklı kalmak üzere, devlet ve devlet dışı kurumların kamu hizmeti sunmamasını öngörür.[1]
Toplu taşıma çalışır mı?
Yasa, kutlanan ulusal bayramlarda sunulması gereken hizmetler arasında toplu taşımayı sayar. Güzergâhlara özgü sefer saatleri verilmediğinden yerel hizmet bilgileri için işletmeye danışın.[1]
Dükkânlar ve restoranlar açık mı?
Yasaya göre açılabilirler, ancak belirli bir dükkânın veya restoranın çalışacağı garanti edilmez. İşletmeye doğrudan danışın.[1]
Kaynaklar ve referanslar
Etiyopya içindeki Yılbaşı için kullanılan kaynaklar:
- Proclamation to Determine Public Holidays and Celebration of Public Holidays - Proclamation No. 1334/2024- Ethiopian Federal Laws
- Culture- Embassy of the Federal Democratic Republic of Ethiopia, Tokyo
- Ethiopians Celebrate Enkutatash (New Year)- Ethiopian News Agency