Etiyopya’da Paskalya Pazarı
Fasika olarak bilinen Paskalya Pazarı, İsa Mesih’in dirilişini anar ve Etiyopya’nın ulusal dinî bayramlarından biridir. Kilise kutlamaları değişken bir takvimi izler ve uzun Büyük Perhiz orucunun sonunda yapılır.[1][2]
Anlamı ve zamanı
Etiyopya’nın 1334/2024 sayılı Federal Bildirisi, Paskalya’yı ülke çapında kutlanan dinî bayramlar arasında listeler. Etiyopya Ortodoks Tevahedo Kilisesi, Paskalya’yı Mesih’in dirilişini anan bir yortu olarak tanımlar.[1][2]
Kilisenin takvim açıklamasına göre Paskalya, kendine özgü hesaplama yöntemiyle belirlenen değişken tarihli bir yortudur. Bu nedenle tarihi her yıl değişir; bayram pazar gününe denk gelir.[2]
Kilise ayinleri ve Büyük Perhiz’in sonu
Etiyopya Ortodoks Hristiyanları için Paskalya’dan önce, Kilisenin oruç, dua ve tövbe dönemi olarak tanımladığı Büyük Perhiz gelir. Kilisenin anlatımına göre Büyük Perhiz orucu 55 gün sürer; bu sırada ibadet eden Hristiyanlar et ve hayvansal ürünlerden uzak durur. Uygulamalar kişiden kişiye değişir; Kilise, bazı kişilerin Kutsal Hafta’da daha sıkı oruç tuttuğunu belirtir.[3]
Paskalya nöbeti Kutsal Cumartesi gecesi başlar. Kilisenin anlatımına göre ibadet edenler dua ve secdelerle nöbet tutar; ardından tütsü, ışıklar ve bayram giysileri içindeki din adamlarının katıldığı ciddi bir Paskalya ayini düzenlenir. Kutlama orucun sona ermesini belirtirken insanlar birbirlerine kutlama mesajları verir, şarkı söyler ve alkış tutar.[2]
Yemekler ve buluşmalar
Etiyopya Haber Ajansı, Fasika kutlamalarında gece boyu süren kilise ayinlerinden sonra ortak bir bayram yemeği yenildiğini aktarmıştır. Haberde, bu gün için hazırlanan yiyecekler arasında baharatlı tavuk yahnisi doro wot, difo-dabo ekmeği ve ev yapımı içecekler sayılır. Aynı haberde ihtiyaç sahiplerine destekten de kutlamanın bir parçası olarak söz edilir.[4]
Aileler bu bayramda bir araya gelebilir: Etiyopya Haber Ajansı, akrabaların farklı bölgelerden buluştuğunu ve bu vesilenin aile içi uzlaşma için kullanıldığını aktarmıştır.[5]
Resmî tatil ve günlük yaşama etkileri
2024 tarihli bildiri, Paskalya’yı ülke çapında kutlanan dinî bayram olarak tanımlar. Listelenen dinî bayramlarda devlet ve devlet dışı kurumların kamu hizmeti sunmamasını ve çalışmayan personele normal ücretlerinin ödenmesini öngörür. Pazar gününe denk gelen Paskalya’nın hafta içine alınmasını düzenlemez.[1]
Bazı hizmetler sürer: yasa, dinî bayramlarda toplu taşıma, hastaneler, eczaneler, altyapı hizmetleri ve güvenlik hizmetlerinin çalışmasını şart koşar. Oteller, restoranlar, bakkallar, dükkânlar ve mağazalar da açılabilir; çalışma saatleri hizmet sağlayıcısına bağlıdır. Yasa bankalar veya yerel ulaşım güzergâhları için belirli sefer saatleri vermez.[1]
Sık sorulan sorular
Paskalya Pazarı Etiyopya’da ne zaman kutlanır?
Tarihi Etiyopya Ortodoks Kilisesinin takvim hesabıyla belirlenen, tarihi değişken bir pazar günüdür. Tarih her yıl değişir.[2]
Paskalya Pazarı Etiyopya’da resmî tatil mi?
Evet. Federal bildiri, Paskalya’yı ülke çapında kutlanan dinî bayram olarak listeler ve sürmesi gereken hizmetler saklı kalmak üzere kurumların kamu hizmeti sunmamasını öngörür.[1]
Sonraki pazartesi telafi tatili mi?
Bildiri Paskalya’yı dinî bayram olarak listeler, ancak pazar gününe denk geldiğinde başka bir hafta içi gün belirlemez.[1]
Paskalya Pazarında nereler açık?
Toplu taşıma, hastaneler, eczaneler, altyapı ve güvenlik hizmetleri çalışmak zorundadır. Restoranlar, bakkallar ve dükkânlar açılabilir; ancak yasa işletmeler için belirli çalışma saatleri koymaz.[1]
Kaynaklar ve referanslar
Etiyopya içindeki Paskalya Pazarı için kullanılan kaynaklar:
- Proclamation to Determine Public Holidays and Celebration of Public Holidays- Ethiopian Federal Laws (MetaAppz)
- The Ethiopian Orthodox Tewahedo Church- Ethiopian Orthodox Tewahedo Church
- The Ethiopian Orthodox Tewahedo Church- Ethiopian Orthodox Tewahedo Church
- Ethiopians Celebrate Easter- Ethiopian News Agency (ENA)
- Fasika, a Celebration of Rebirth, Forgiveness, and Unity in Ethiopia- Ethiopian News Agency (ENA)