Bogojavljenje u Grčkoj
Bogojavljenje se u Grčkoj obeležava 6. januara i obavezni je državni praznik. Lokalno poznato kao Teofanija ili Ta Fota, obeležava se crkvenim službama i Velikim osvećenjem vode, uz ceremonije na moru, rekama i jezerima.[1][2]
Državni praznik širom Grčke
Grčki Zakon o radu određuje 6. januar kao obavezni praznik u celoj zemlji. Zakon uopšteno primenjuje praznična pravila na preduzeća, ustanove i rad, a navodi i da zaposleni u državnoj službi i zaposleni u pravnim licima javnog prava imaju iste državne praznike kao stalni državni službenici.[1]
Zakon dozvoljava određivanje dodatnih državnih praznika i na nacionalnom nivou i na lokalnom nivou, ali ne predviđa redovan zamenski dan za Bogojavljenje kada 6. januar padne za vikend.[1]
Značenje i mesto u božićnom periodu
Naziv Teofanija upućuje na hrišćansko značenje praznika, dok Ta Fota znači „svetlosti“. Grčki nacionalni turistički sajt opisuje Bogojavljenje kao završetak božićnih proslava u Grčkoj i povezuje praznik sa Hristovim krštenjem. Praznik je zato usredsređen na hrišćansko bogosluženje i osvećenje vode, a ne na zapadni običaj Tri kralja.[2]
Veliko osvećenje vode
Glavna javna ceremonija održava se pored vode. Sveštenik osvećuje vodu i baca krst u more, jezero ili reku. Dobrovoljci mogu da zarone i izvade ga; osoba koja ga pronađe vraća ga svešteniku, koji daje poseban blagoslov plivaču i njegovom domaćinstvu.[2]
Tokom dana održavaju se i crkvene službe, a deca pevaju pesme za Bogojavljenje. Uoči praznika, sveštenici obilaze domove i škrope ih svetom vodicom kako bi blagoslovili ukućane. Tako se proslava odvija u domu i crkvi, a zatim na javnim okupljanjima pored vode.[2]
Regionalni običaji
Osvećenje vode održava se širom Grčke, iako mesto zavisi od lokalnog okruženja: ceremonije mogu biti na moru, jezerima ili rekama. Zbog toga se javno obeležavanje naročito vidi u primorskim zajednicama i mestima pored vode.[2]
Kastorija ima poseban regionalni događaj tokom prazničnog perioda Bogojavljenja: trodnevni običaj Ragucarija traje od 6. do 8. januara. Učesnici se maskiraju, stavljaju maske i kreću se ulicama uz narodne muzičare, ples i pesmu. Visit Greece opisuje ovaj lokalni običaj kao dionisijski, uz crkvene ceremonije koje se održavaju širom zemlje.[2]
Zatvaranje i putovanja
Pošto je ovaj dan obavezni praznik prema grčkom Zakonu o radu, redovni komercijalni rad je načelno zabranjen, uz zakonske izuzetke i eventualne dozvole. Putnici treba da očekuju da će mnoge prodavnice i državne službe biti zatvorene; službe kojima je zakonski dozvoljen rad mogu imati drugačiji režim.[1]
Ceremonija okuplja učesnike i posmatrače na lokalnim obalama. Pre putovanja na ceremoniju proverite obaveštenja lokalnih prevoznika i opštine, a radno vreme prodavnica i službi proverite direktno kod njih.[2]
Često postavljana pitanja
Kada se u Grčkoj slavi Bogojavljenje?
Slavi se svake godine 6. januara. Grčki Zakon o radu navodi ovaj datum kao praznik Bogojavljenja.[1]
Da li je Bogojavljenje neradni dan u Grčkoj?
To je obavezni državni praznik u celoj Grčkoj. Zakon o radu načelno zabranjuje rad tokom državnih praznika, uz izuzetke za pojedine delatnosti i odobrene slučajeve.[1]
Da li su prodavnice i državne službe otvorene?
Mnoge prodavnice i državne službe uglavnom su zatvorene za praznik. Zakon predviđa izuzetke za određene delatnosti i službe, pa proverite kod konkretnog objekta pre dolaska.[1]
Šta se dešava tokom osvećenja vode?
Sveštenik osvećuje vodu i baca u nju krst. Dobrovoljci mogu da zarone i izvade ga, a sveštenik blagosilja osobu koja ga vrati.[2]
Da li postoji zamenski dan ako 6. januar padne za vikend?
Zakon o radu navodi 6. januar kao praznik, ali ne predviđa redovan zamenski dan.[1]
Izvori i reference
Izvori korišćeni za Bogojavljenje u Grčka:
- ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ- Government Gazette of the Hellenic Republic
- Christmas Holidays in Greece- Visit Greece, Greek National Tourism Organisation