Uskrs na Kipru
Na Kipru je Uskrs pravoslavna Pasha, proslava Hristovog vaskrsenja. Kiparska crkva opisuje ga kao veliki praznik koji se obeležava bogosluženjem, crvenim jajima i porodičnim okupljanjima, uz običaje koji se nastavljaju i narednih dana.[1]
Značenje i status praznika
Prema tumačenju Kiparske crkve, Pashom se slave vaskrsenje i prelazak iz smrti u život. U brošuri je zabeležen i kiparski naziv „Lambri“, što znači „Svetli praznik“.[1]
U kalendaru ovog sajta Uskrs je naveden kao državni praznik. Smernice Ministarstva rada o zapošljavanju propisuju plaćeni slobodan dan za zaposlene u maloprodaji, hotelima i rekreativnim centrima na Uskrs. U drugim radnim sredinama pravo na slobodan dan uređuju pojedinačni ugovori, sporazumi ili kolektivni ugovori. Na stranici Ministarstva ne propisuje se opšte pravilo o zamenskom slobodnom danu.[2]
Crkvene službe i uskršnji običaji
Kiparska crkva opisuje ponoćnu vaskršnju službu u subotu uveče, koja se održava u crkvenim dvorištima. Na Uskrs se u crkvama služi večernja služba ljubavi; u brošuri se navodi da se tokom službe Jevanđelje čita na nekoliko jezika.[1]
Običaji tokom Velike nedelje prethode nedeljnoj proslavi. U brošuri se beleži da se na Veliki četvrtak farbaju jaja u crveno i prave peciva u obliku krsta. Na Veliki petak vernici nose cvećem ukrašeni Epitaf kroz gradske i seoske ulice. Tokom jutarnje službe „Prvog vaskrsenja“ na Veliku subotu, sa ikona se uklanjaju crne tkanine, razbacuju se lovorovo i mirtino lišće, a vernici udaraju po klupama.[1]
Hrana i porodična okupljanja
Tucanje crvenim jajima uskršnji je običaj. U brošuri Kiparske crkve opisuje se kako se porodice okupljaju na Uskrs da peku jagnjetinu i podele obrok. Među uskršnjim jelima na ostrvu navode se i flaune, avkotes — peciva ukrašena jajima — kao i crvena jaja.[1]
Zvanični turistički portal Kipra opisuje flaune kao slana peciva sa sirom, pripremljena od jaja, sira, suvog grožđa i nane, koja se tradicionalno prave za grčki pravoslavni Uskrs i jedu nakon posta. Navodi da se danas prodaju u pekarama tokom cele godine, a da su naročito dostupne u uskršnjem periodu.[4]
Rad i praktično planiranje
Smernice za zapošljavanje navode Uskrs i Uskršnji ponedeljak među plaćenim slobodnim danima za zaposlene u maloprodaji, hotelima i rekreativnim centrima. Za druga radna mesta pravo na slobodan dan zavisi od odgovarajućeg ugovora ili kolektivnog ugovora, tako da praznik sam po sebi ne daje svakom zaposlenom pravo na slobodan dan.[2]
Centralna banka Kipra navodi da ne radi svake subote i nedelje i objavljuje kalendare bankarskih praznika po godinama. Njena stranica ne određuje radno vreme drugih banaka, prodavnica ili prevoznih službi, pa posetioci treba direktno da provere kod pružaoca usluge koju planiraju da koriste.[3]
Često postavljana pitanja
Da li je Uskrs državni praznik na Kipru?
Da. Ministarstvo rada izričito navodi plaćeni slobodan dan za zaposlene u maloprodaji, hotelima i rekreativnim centrima; u drugim radnim sredinama uslovi zavise od ugovora ili kolektivnih ugovora.[2]
Da li svi zaposleni automatski dobijaju zamenski slobodan dan?
Smernice Ministarstva rada ne propisuju opšti zamenski slobodan dan za Uskrs. Navode da se pravo na slobodan dan u većini radnih sredina uređuje ugovorima o radu ili kolektivnim ugovorima, uz posebna pravila o plaćenim praznicima za zaposlene u maloprodaji, hotelima i rekreativnim centrima.[2]
Šta posetioci mogu da očekuju na Uskrs?
Kiparska crkva opisuje večernju službu ljubavi, tucanje crvenim jajima i porodične obroke sa jagnjetinom. Vreme službe i lokalni običaji mogu da se razlikuju od crkve do crkve, pa se za detalje obratite parohiji.[1]
Da li su banke otvorene?
Centralna banka Kipra navodi da ne radi svake subote i nedelje. Na njenoj stranici objavljuju se kalendari bankarskih praznika, ali nema podataka o radnom vremenu svake banke ili filijale.[3]
Izvori i reference
Izvori korišćeni za Uskrs u Kipar:
- PASCHA (EASTER) THE WAY TO REDEMPTION- Church of Cyprus, Synodic Office of Pilgrimage Tours
- Terms of Employment Defined by Law or Decree (working time, paid leave, right to time off, overtime work, dismissals)- Department of Labour Relations, Ministry of Labour and Social Insurance, Republic of Cyprus
- Working Hours & Bank Holidays- Central Bank of Cyprus
- Flaouna- Deputy Ministry of Tourism, Republic of Cyprus