Święto Pracy w Szwecji
W Szwecji 1 maja to Första maj, święto państwowe związane z ruchem robotniczym i jego demonstracjami. Data jest ustalona ustawowo i nie ma dnia zastępczego, gdy 1 maja przypada w weekend.[1][2]
Święto państwowe o stałej dacie
Szwedzka ustawa o dniach świątecznych wymienia 1 maja wśród świąt państwowych, niezależnie od tego, czy przypada w niedzielę. Nie przewiduje dnia roboczego w zamian. Ustawa określa status święta, ale nie wskazuje, którym pracownikom przysługuje wolne; zależy to od warunków zatrudnienia.[1]
Szwedzka nazwa święta, Första maj, oznacza „pierwszego maja”. To zarówno święto państwowe, jak i dzień związany ze szwedzkim ruchem robotniczym. Szwedzki Instytut Języka i Folkloru określa je jako pierwsze świeckie święto państwowe w Szwecji, ustanowione w 1939 roku; Muzeum Nordyckie podaje, że stało się świętem narodowym w 1938 roku.[2][3]
Od postulatów robotników do święta narodowego
Demonstracje pierwszomajowe ruchu robotniczego rozpoczęły się w Szwecji w 1890 roku. Wśród postulatów znalazły się ośmiogodzinny dzień pracy, powszechne prawo wyborcze i zakaz pracy dzieci. Według opisu Skansenu dotyczącego życia robotników w Sztokholmie dzień pracy w fabrykach mógł wówczas trwać od 10 do 12 godzin.[4]
W kolejnych dekadach demonstracje pozostawały widocznym elementem tego dnia. Ich tematy zmieniały się z czasem: Szwedzki Instytut Języka i Folkloru podaje, że późniejsze publiczne wystąpienia dotyczyły między innymi opieki społecznej, podatków, wynagrodzeń kobiet, układów zbiorowych i bezrobocia.[2]
Demonstracje i wiosenne tradycje
Związki zawodowe i inne grupy organizują demonstracje w całym kraju. Oprócz marszów 1 maja ma też wyraźną tradycję studencką: w Lund pieśni wiosenne w wykonaniu uniwersyteckiego chóru są nadawane tego dnia w radiu od 1927 roku, a w telewizji od 1974 roku. W Uppsali studenci spotykają się w swoich stowarzyszeniach studenckich na posiłku pierwszomajowym.[2]
Ten dzień wiąże się także ze starszymi zwyczajami wiosennymi. Zanim zaczęto łączyć 1 maja z ruchem robotniczym, oznaczał on na wsi początek lata: wypędzano zwierzęta na pastwiska, a społeczności organizowały spotkania. Wierzono, że tradycyjny napój „märg i benen” doda sił do letniej pracy; opisywano jego wersje z takimi składnikami jak jajka, piwo, alkohole lub sok brzozowy. To dawne zwyczaje, a nie jeden współczesny ogólnokrajowy jadłospis.[2][3]
Planowanie w czasie święta
Ponieważ 1 maja jest świętem państwowym, godziny otwarcia i dostępność usług mogą różnić się od zwykłego dnia roboczego. Sprawdź bezpośrednio w miejscu lub u usługodawcy, z których zamierzasz skorzystać.[1]
Najczęściej zadawane pytania
Czy Święto Pracy jest w Szwecji świętem państwowym?
Tak. Szwedzka ustawa o dniach świątecznych wymienia 1 maja wśród świąt państwowych. Ustawa określa ten status; to, czy poszczególnym pracownikom przysługuje wolne, może zależeć od warunków zatrudnienia.[1]
Kiedy obchodzi się Första maj?
Co roku 1 maja. Gdy przypada w weekend, nie ma dnia roboczego w zamian.[1]
Jak obchodzi się Święto Pracy w Szwecji?
W całym kraju odbywają się demonstracje związane z ruchem robotniczym. Do obchodów tego dnia w Lund i Uppsali należą też studenckie pieśni wiosenne i spotkania.[2]
Czy sklepy, banki i transport publiczny są czynne?
Przed planowaniem sprawdź godziny otwarcia oraz organizację transportu w konkretnych firmach i u przewoźników.[1]
Źródła i materiały referencyjne
Źródła dotyczące święta Święto Pracy w kraju Szwecja:
- Lag (1989:253) om allmänna helgdagar- Sveriges riksdag
- Första maj- Institutet för språk och folkminnen
- Första maj | Lär dig mer om högtider- Nordiska museet
- The Worker's Home- Skansen