Matariki w Nowej Zelandii: Maoryski Nowy Rok, Tradycje i Przewodnik
Matariki oznacza maoryski Nowy Rok, wyznaczany przez zimowe pojawienie się gromady gwiazd Plejad o świcie. Od 2022 roku jest to oficjalne święto państwowe w Nowej Zelandii, przypadające na przełom czerwca i lipca. Społeczności gromadzą się wówczas, aby upamiętnić zmarłych, dzielić się posiłkami i planować przyszłość.
Wschód Plejad i astronomia maoryska
W kulturze maoryskiej słowo Matariki oznacza zarówno gromadę Plejad, jak i jej centralną gwiazdę. Pojawienie się tych gwiazd na porannym niebie w miesiącu Pipiri zwiastowało koniec zbiorów oraz początek nowego roku. W niektórych regionach zachodnich i południowych świętuje się gwiazdę Puanga (Rigel) ze względu na lokalne ukształtowanie terenu.
Zgodnie z tradycją gwiazdy symbolizują oczy boga pogody Tāwhirimātea rzucone w niebiosa. Po okresie zapomnienia tradycja odrodziła się w latach 90. XX wieku, a w 2022 roku nowozelandzki parlament ustanowił Matariki pierwszym rdzennym świętem państwowym.
Uczty hākari, pieczenie hāngī i tradycje
Obchody opierają się na trzech filarach: wspominaniu zmarłych z minionego roku, wdzięczności za teraźniejszość i snuciu planów na przyszłość. Gwiazda Pōhutukawa odpowiada za pamięć o przodkach, a Hiwa-i-te-rangi uznawana jest za gwiazdę życzeń i nadziei.
Kluczowym elementem są wspólne biesiady hākari. Posiłki często przyrządza się w tradycyjnym piecu ziemnym hāngī, gdzie mięsa i warzywa pieką się na gorących kamieniach. W miastach odbywają się festiwale świateł, warsztaty puszczania latawców i występy artystyczne.
Funkcjonowanie transportu, sklepów i dopłaty
W świąteczny piątek szkoły, urzędy publiczne oraz placówki bankowe są zamknięte. Komunikacja miejska w Auckland i Wellington funkcjonuje według niedzielnych rozkładów jazdy.
Większość centrów handlowych, supermarketów i lokali gastronomicznych przyjmuje gości. W kawiarniach i restauracjach powszechnie doliczana jest dopłata świąteczna w wysokości 10-15 procent na pokrycie stawek pracowniczych.
Pytania o święto Matariki
Kiedy obchodzone jest święto Matariki w Nowej Zelandii?
Święto przypada w piątek pod koniec czerwca lub na początku lipca, zgodnie ze wskazaniami maoryskiego kalendarza księżycowego.
Czy sklepy i lokale gastronomiczne są otwarte w Matariki?
Większość sklepów i kawiarni działa normalnie, przy czym lokale gastronomiczne często doliczają dopłatę świąteczną rzędu 10-15 procent.