Çat’ta Noel
Noel 25 Aralık’a denk gelir ve Çat yasalarında ülke çapında resmî tatil, çalışılmayan gün olarak listelenir. Yasa bu günü ücretsiz olarak sınıflandırır; pazar gününe denk geldiğinde başka gün tatil olmasını öngören kural Noel’i kapsamaz.[1]
Noel Çat’ta ne anlama gelir?
Noel, İsa’nın doğumunu kutlayan bir Hristiyan bayramıdır. Çat’ın ulusal takviminde Müslüman ve Hristiyan dinî bayramlarının yanında yer alır; ABD Dışişleri Bakanlığının bir raporunda Noel, hükûmetin kutladığı ulusal tatiller arasında listelenir.[2][3]
Çat’ın Katolik piskoposları Noel mesajlarında ülkenin meselelerine de değinmiştir. N’Djamena’da verilen bir mesajda kültürel ve dinî farklılıklara rağmen dayanışma, bir arada yaşama ve daha bütünleşmiş bir toplum çağrısı yaptılar. Bu, piskoposların kamuya açık çağrısını kaydeder; tüm Çatlıların bayramı aynı şekilde kutladığı iddiasını taşımaz.[4]
Yasal statü ve ücret
30 Eylül 1997 tarihli 97-413 sayılı Kararname, Noel Bayramı olan 25 Aralık’ı ulusal toprakların tamamında resmî tatil ve çalışılmayan gün ilan eder. Noel’i 2. maddede ayrıca listelenen ücretli tatillerden farklı bir yasal kategoriye koyar.[1]
6. maddeye göre 1. maddedeki çalışılmayan tatiller çalışanlara tazminat hakkı vermez; kaybedilen çalışma süresi sonradan telafi edilebilir. Pazar gününü izleyen pazartesi kuralı 2. maddede yer alır ve oradaki ücretli tatillere uygulanır. Noel 1. maddede olduğundan bu kural Noel için otomatik olarak başka bir gün belirlemez.[1]
Gün nasıl kutlanır?
Çatlı Katolik piskoposların Noel mesajında kamuya açık çağrıları kaydedilir; ancak ülke genelinde geçerli tek bir gelenek dizisi belirlenmemiştir. Belirli yemeklerin, kıyafetlerin, kilise ayini saatlerinin ve bölgesel farklılıkların bulunduğu varsayılmamalıdır.[4]
Kapanışlar ve planlama
Kararname ülke çapında çalışılmayan gün belirler; ancak bankaların, dükkânların, okulların veya ulaşım hizmetlerinin çalışma saatlerini belirtmez. Her iş yerinin kapanmasını da zorunlu kılmaz; yolcular ve Çat’ta yaşayanlar, ihtiyaç duydukları hizmet veya işletmeye doğrudan danışmalıdır.[1]
Çat’ta Noel: Sıkça sorulan sorular
Noel Çat’ta resmî tatil mi?
Evet. 97-413 sayılı Kararname, 25 Aralık’ı Çat genelinde ücretsiz kategoride resmî tatil ve çalışılmayan gün ilan eder.[1]
Noel pazara denk gelirse başka bir gün tatil olur mu?
Kararnamenin pazar gününü izleyen pazartesi kuralı, 2. maddede listelenen ücretli tatillere uygulanır. Noel ayrı olarak 1. maddede yer alır; dolayısıyla kararname otomatik olarak başka bir tatil günü belirlemez.[1]
Bankalar, dükkânlar ve ulaşım açık mı?
Kararname bankaların, dükkânların veya ulaşımın çalışma saatlerini belirlemez. Plan yapmadan önce ilgili sağlayıcıya danışın.[1]
Çat’ın her yerinde aynı Noel gelenekleri mi uygulanır?
Çat’ın Katolik piskoposları, dayanışma ve bir arada yaşama çağrısı içeren bir Noel mesajı yayımlamıştır.[4]
Kaynaklar ve referanslar
Çat içindeki Noel için kullanılan kaynaklar:
- Décret 97-413 1997-09-30 PR/MFPT — Décret portant révision de la liste et du régime des jours fériés et chômés- International Labour Organization, NATLEX
- 2023 Report on International Religious Freedom: Chad- U.S. Department of State, hosted by ecoi.net
- Solemnity of the Nativity of Our Lord or Christmas- Vatican News
- Chadian Bishops’ Christmas message: Let’s build a new society.- Vatican News