Karadağ'da Noel Arifesi
Karadağ'daki Ortodoks Hristiyanlar Noel Arifesi'ni, yani Badnji dan'ı, Noel'den önceki gün olan 6 Ocak'ta kutlar. Hükümet, Ortodoks inancına mensup kişilere Badnji dan ve Noel'in iki günü için ücretli izin hakkı tanır; akşam gelenekleri arasında badnjak adı verilen törensel dalın veya kütüğün eve getirilmesi ya da yakılması bulunur.[1][3]
Tarih ve hukuki statü
Çalışma Bakanlığı, Ortodoks inancına mensup kişilerin 6 Ocak'taki Badnji dan ve 7 ile 8 Ocak'taki Noel günleri için ücretli izin hakkı olduğunu belirtiyor. Bu, ülkenin tüm çalışanlarına tanınan genel bir ücretli tatil değil, dini kutlama iznidir.[1]
Karadağ Ulusal Turizm Örgütü, 6 Ocak'ı Ortodoks Noel Arifesi olarak listeliyor ve büyük dini bayramların çalışılmayan tatiller olduğunu belirtiyor. Genel bilgilendirmesine göre tatilin ilk günü pazara denk gelirse sonraki iki gün çalışılmaz; ikinci gün pazara denk gelirse ertesi gün çalışılmaz.[2]
Badnjak'ın anlamı
Karadağ ve Sahil Bölgesi Sırp Ortodoks Metropolitliği, Badnji dan'ı Noel Arifesi olarak tanımlıyor ve adının badnjak kesip eve getirme geleneğinden geldiğini belirtiyor. Kilisenin açıklamasına göre odun, çobanların getirip Mesih'in doğduğu mağarada Yusuf'un yaktığı ağacı anımsatır ve Haç'ı önceden haber verir.[3]
Ev ve kilise gelenekleri
Kilisenin anlatımında akşam badnjak'ın eve getirilmesi, saman ve Noel için hazırlanan kızarmış etle birlikte bir ev geleneği olarak aktarılıyor. Kentlerde yaşayan ailelerin badnjak satın alabildiği veya kiliseden alabildiği belirtiliyor; daha eski kesme ritüeli anlatımında genç meşe ya da Macar meşesinin seçilmesinden söz ediliyor.[3]
Aynı anlatımda dua ve genellikle kuru fasulye ile diğer oruç yemeklerini içeren ortak bir oruç sofrası yer alıyor. Ayrıca eve saman serilmesinden ve çocuklar için masanın altına şekerleme veya küçük hediyeler konmasından söz ediliyor. Bunlar belgelenmiş geleneklerdir; her hanenin uyması gereken uygulamalar değildir.[3]
Kiliselerde halka açık kutlamalar da yapılır. Metropolitliğin Podgoritsa'dan bir haberinde ibadet, insanların badnjak'ları kilise avlusundaki ateşe getirmesi ve bir rahibin dalları kutsaması anlatılıyor; gelenekler ve ayinler kiliseye ve haneye göre değişebilir.[4]
Pratik planlama
Bankalar ve postaneler normal hafta içi saatlerinde açıktır; ancak Noel Arifesi'nde çalışma saatleri değişebilir. Ortodoks inancına mensup kişiler ücretli izin kullanabileceğinden yolcular tatil saatlerini doğrudan işletmelerden ve hizmet sağlayıcılardan kontrol etmelidir.[2]
Sık sorulan sorular
Karadağ'da Ortodoks Noel Arifesi ne zaman?
Noel Arifesi herkes için tatil mi?
Hükümet duyurusu, Badnji dan ve Noel'i kutlayan Ortodoks inancına mensup kişilere ücretli izin hakkı tanımlar. 6 Ocak'ı tüm çalışanlar için ücretli tatil olarak belirtmez.[1]
Badnjak nedir?
Eve getirilen veya kilise kutlamasına götürülen bir dal ya da odun parçasıdır. Metropolitlik, onu Mesih'in doğumunda yakılan odunun simgesi ve Haç'ın habercisi olarak açıklar.[3]
Bankalar, mağazalar ve ulaşım hizmetleri açık mı?
Bankalar, mağazalar ve ulaşım işletmeleri kendi çalışma saatlerini belirler; seyahate çıkmadan veya plan yapmadan önce kendilerine danışın.
Kaynaklar ve referanslar
Karadağ içindeki Noel Arifesi için kullanılan kaynaklar:
- Obavještenje o neradnim danima povodom vjerskih i državnih praznika- Ministry of Labour, Employment and Social Dialogue of Montenegro
- Business hours- National Tourism Organisation of Montenegro
- Бадњи дан- Serbian Orthodox Metropolis of Montenegro and the Littoral
- Бадње вече у храму под Горицом- Serbian Orthodox Metropolis of Montenegro and the Littoral