Lesotho’da Yılbaşı
Yılbaşı, Lesotho genelinde 1 Ocak’ta kutlanan bir resmî tatildir. Ülkenin tatil ve iş mevzuatı, günün statüsünü ve çalışanların haklarını düzenler; tatil yasası ayrıca ilan yoluyla ek resmî tatiller belirlenmesine izin verir.[1][2]
Lesotho yasalarına göre resmî tatil
Lesotho’nun Resmî Tatiller Yasası, Yılbaşı’nı 1 Ocak olarak sıralar ve yasada belirtilen günleri ülke genelinde resmî tatil ilan eder. Yasa ayrıca İçişleri Bakanı’nın tavsiyesi üzerine Kral’a Gazete’de ilan yoluyla ek bir resmî tatil belirleme yetkisi verir.[1]
Yasa, çek ve bono mevzuatı bakımından çizelgede yer alan resmî tatilleri iş günü olmayan günler sayar. Bu hükmün kapsamı özeldir: Yasa bankaların, dükkânların veya ulaşım hizmetlerinin çalışma saatlerini belirlemez ya da tüm hizmetlerin genel olarak duracağını belirtmez.[1]
Yasanın çizelgesinde 1 Ocak belirtilir ancak hafta sonuna denk geldiğinde otomatik olarak başka bir günün tatil olacağı yazmaz. Gazete’de ilan yoluyla ek tatil belirlenmesine imkân tanır; bu nedenle ayrıca ilan edilmedikçe başka bir günün tatil olacağı varsayılmamalıdır.[1]
Tatilde izin ve çalışma
2024 tarihli İş Kanunu, bir resmî tatilin çalışanın normalde çalışacağı güne denk gelmesi hâlinde çalışanın o gün ücretli izin hakkı olduğunu belirtir. Bu hak kişinin normal çalışma düzenine bağlıdır; Kanun bu günü herkes için genel bir ücretli izin günü olarak tanımlamaz.[2]
Resmî tatilde çalışan kişi, normal bir iş günündeki ücretinin iki katını veya işverenle anlaşma hâlinde normal günlük ücretine ek olarak telafi amacıyla ücretli bir iş günü izin hakkını elde eder. Bunlar Kanun’da belirtilen tazminat seçenekleridir.[2]
1 Ocak için planlama
Yasal statü, işletmelerin veya ulaşım hizmetlerinin çalışma düzenini belirlemediğinden bölge sakinleri ve ziyaretçiler kullanmayı planladıkları daireye, bankaya, dükkâna veya ulaşım sağlayıcısına doğrudan danışmalıdır. Tatil yasasındaki iş günü olmayan gün kuralı çek ve bonolarla sınırlıdır; alıntılanan yasa her işletme veya hizmetin kapanmasını öngörmez.[1]
Çalışanlar açısından pratik soru, 1 Ocak’ın normalde iş günü olup olmayacağıdır. Öyleyse İş Kanunu ücretli izin hakkı tanır; çalışılması gerekiyorsa ücret veya izin seçeneklerini belirler. Belirli bir hizmete ihtiyaç duyanlar, çalışma düzenini ilgili sağlayıcıya doğrulatmalıdır.[2]
Sık sorulan sorular
Lesotho’da Yılbaşı ne zaman?
1 Ocak’ta kutlanır. Bu tarih Lesotho’nun Resmî Tatiller Yasası’nda belirtilmiştir.[1]
Çalışanların ücretli izin hakkı var mı?
Resmî tatil, kişinin normalde çalışacağı güne denk geldiğinde çalışan ücretli izin hakkına sahiptir.[2]
Bir kişi Yılbaşı’nda çalışırsa ne olur?
İş Kanunu, normal günlük ücretin iki katını veya işverenle anlaşma hâlinde normal ücrete ek olarak telafi amacıyla ücretli iş günü iznini öngörür.[2]
Dükkânlar, bankalar ve ulaşım hizmetleri açık mı?
Alıntılanan tatil yasası çalışma saatlerini düzenlemez. Yola çıkmadan veya plan yapmadan önce ilgili işletme ya da hizmet sağlayıcıya danışın.[1]
1 Ocak hafta sonuna denk gelirse otomatik olarak pazartesi günü tatil olur mu?
Yasa 1 Ocak’ı listeler ve otomatik olarak başka bir günün tatil olacağını belirtmez. Gazete’de ilan yoluyla ek bir resmî tatil belirlenmesine izin verir.[1]
Kaynaklar ve referanslar
Lesotho içindeki Yılbaşı için kullanılan kaynaklar:
- Public Holidays Act 1995- Parliament of Lesotho; hosted by ILO NATLEX
- Labour Act 2024- Ministry of Public Service, Kingdom of Lesotho