Man Adası'nda Tynwald Günü
Tynwald Günü, merkezi St John’s’ta düzenlenen yıllık açık hava töreni olan Man Adası’nın Ulusal Günü’dür. Manx parlamento geleneğini, yeni yasaların ilan edildiği ve halkın şikâyetlerinin giderilmesi için dilekçe sunabildiği bir halk buluşmasıyla bir araya getirir.[1][2]
Tarih ve resmî tatil
Tynwald Günü genellikle 5 Temmuz’da kutlanır. Bu tarih cumartesiye veya pazara denk geldiğinde Tynwald, törenin normalde sonraki pazartesi günü yapıldığını söyler; rehberinde eşlik eden resmî tatilin de o pazartesiye alındığı belirtilir.[1][4] Man Adası Hükümeti, 1989 Resmî Tatiller Yasası kapsamında Tynwald Günü’nü adanın resmî tatilleri arasında sayar.[3]
Resmî tatil olması, tek başına her çalışanın ücretli izin hakkını belirlemez. Tatilin çalışma yaşamındaki etkisi ilgili istihdam düzenlemelerine bağlıdır; kişisel haklarınız için işvereninize danışın.[3]
Manx parlamento geleneği
Tynwald’ın tarih sayfasına göre İskandinav yerleşimciler dokuzuncu ve onuncu yüzyıllarda adaya yerleşmeye ve adanın nüfusuyla kaynaşmaya başladı. Sayfa, Tynwald adının “toplantı alanı” anlamına gelen Eski Norsça Thingvollr’dan geldiğini belirtir ve meclisleri yasaların duyurulduğu, şikâyetlerin dinlendiği yerler olarak tanımlar. Tynwald’ın binyılı 1979’da kutlanmış olsa da sayfa, ilk oturumun 979’da yapıldığını doğrulayan belgesel kanıt bulunmadığını; İskandinav modelindeki meclislerin adada muhtemelen onuncu yüzyılın sonlarına doğru toplandığını kaydeder.[2]
Tören, bu tarihe günümüzde de kamusal bir rol kazandırır. Tynwald yasaları, yürürlüğe girmelerinden sonraki 18 ay içinde Tynwald Hill’de ilan edilmelidir; aksi takdirde yürürlükten düşer. İlan, St John’s’ta yapılan resmî bir oturumda tasdik edilir.[1][5]
St John’s’taki tören
Gün, Kraliyet Şapeli’nde düzenlenen dinî ayinle başlar. Ardından Tynwald üyeleri, Vali Yardımcısı’nın başkanlık ettiği Tynwald Hill’e yürür. Tepedeki işlemlerin ardından üyeler resmî oturum için Şapel’e döner.[1]
Yasalar Manxçe ve İngilizce yüksek sesle okunur. Törende ayrıca adli tabiplik görevlilerinin yemin etmesi ve herkesin şikâyetlerinin giderilmesi için Tynwald Hill’e dilekçe sunabilmesi yer alır. Dilekçe Tynwald’ın içtüzüğüne uygunsa bir üye, Tynwald’dan dilekçenin içeriğini değerlendirmesini isteyebilir.[1][5]
Katılım ve ulaşım
Tören ve bağlantılı etkinlikler St John’s’ta açık havada düzenlenir; Tynwald alan çevresine halk için sıralar yerleştirir. Ziyaretçi rehberinde açık alanların çimenlik veya engebeli doğal zemine sahip olabileceği ve alanın kalabalıklaşabileceği belirtilir.[1]
Ulaşım ve yol düzenlemeleri St John’s’a gidişi etkileyebilir. Tynwald’ın ziyaretçi rehberi, toplu taşıma bilgilerine yönlendirir ve tören sırasında yolların trafiğe kapatılabileceğini bildirir. Yola çıkmadan önce güncel ulaşım ve trafik duyurularını kontrol edin; tek tek mağaza, ofis ve hizmetlerin çalışma düzenini doğrudan kendilerinden öğrenin.[1]
Sık sorulan sorular
Tynwald Günü ne zaman?
Genellikle 5 Temmuz’da kutlanır. Bu tarih hafta sonuna denk gelirse tören normalde sonraki pazartesi günü yapılır.[1]
Tynwald Günü resmî tatil mi?
Evet. Man Adası Hükümeti, 1989 Resmî Tatiller Yasası kapsamında bu günü resmî tatil olarak listeler. Kişisel ücretli izin düzenlemeleriniz için işvereninize danışın.[3]
Törende neler yapılır?
Kraliyet Şapeli’ndeki ayinin ardından Tynwald üyeleri yasaların ilanı ve diğer işlemler için Tynwald Hill’e yürür. Sonrasında Şapel’de resmî oturum yapılır.[1]
Halk törene katılabilir mi?
Tynwald’ın içtüzüğüne uyması koşuluyla herkes Tynwald Hill’de şikâyetlerinin giderilmesi için dilekçe sunabilir. Ziyaretçiler de açık hava törenine ve bağlantılı etkinliklere katılabilir.[1]
Mağazalar ve toplu taşıma her zamanki gibi açık mı?
Çalışma saatleri değişebilir; tek tek işletme ve hizmetlerden bilgi alın. Tynwald, yolların trafiğe kapatılabileceğini bildirir ve ziyaretçileri güncel toplu taşıma bilgilerine yönlendirir.[1]
Kaynaklar ve referanslar
Man Adası içindeki Tynwald Günü için kullanılan kaynaklar:
- Tynwald Day- Tynwald
- History- Tynwald
- Bank Holidays in the Isle of Man 2026- Isle of Man Government
- Your Guide to the Tynwald Weekend- Tynwald
- Making Legislation- Tynwald