Brezilya’da Seçim Günü
Brezilya’da Seçim Günü, ülkenin anayasal seçimleriyle bağlantılı ulusal bir tatildir. Federal ve eyalet seçimlerinde oy verme ekimin ilk pazar günü başlar; gerektiğinde ikinci tur ekimin son pazar günü yapılır.[1][2]
Anayasal bir yurttaşlık görevi
Brezilya Anayasası doğrudan ve gizli oylamayı güvence altına alır ve cumhurbaşkanı, valiler, senatörler ve temsilciler için seçimleri düzenler. Bu seçimlerde seçmenler hem yürütme hem de yasama görevleri için söz sahibidir; bu nedenle Seçim Günü, tek bir bölgeye özgü bir festival değil, ülke çapında bir yurttaşlık etkinliğidir.[1]
18 yaşını geçmiş Brezilya vatandaşlarının oy kullanması zorunludur; bazı istisnalar vardır: okuma yazma bilmeyenler, 70 yaşını aşmış olanlar ve 16 veya 17 yaşındakiler için oy kullanmak isteğe bağlıdır. Anayasaya göre yabancı uyruklular seçmen olarak kaydolamaz.[1]
Oy verme tarihleri
Anayasa, cumhurbaşkanı ve vali seçimlerinin ilk turunu ekimin ilk pazar gününe koyar. Hiçbir aday geçerli oyların salt çoğunluğunu alamazsa en çok oy alan iki aday ekimin son pazar günü ikinci turda yarışır. Belediye seçimleri de ekim ayında yapılır; belediye başkanlığı için ikinci tur yalnızca anayasal nüfus eşiğini karşılayan belediyelerde düzenlenir.[1]
Genel seçimlerde seçmenler, yürütme adaylarının yanı sıra ulusal ve eyalet temsilcilerini seçer. Oy pusulası elektroniktir: Brezilya elektronik oylama makinelerini ilk kez 1996’da bazı belediyelerde kullanmaya başladı ve 2000’de makineyle oy kullanmayı tüm seçmenlere yaydı.[3]
Tatil statüsü ve günlük yaşama etkileri
Brezilya Seçim Kanunu, Anayasa’da belirlenen seçim günlerini ulusal tatil olarak sınıflandırır. Yüksek Seçim Mahkemesi, işverenlerin çalışma kurallarına uyması ve çalışanların oy kullanmasını sağlaması şartıyla mağazaların açık olabileceğine de hükmetmiştir. Dolayısıyla tatil, her işletmenin kapanması gerektiği anlamına gelmez.[2][4]
Seçim turları pazar günleri yapıldığından, başlıca pratik değişiklik oy kullanmak için sandıkların kurulmasıdır. Seçmenler kendilerine ayrılan yeri resmî e-Título uygulamasından öğrenebilir. Seçim makamının uygulaması ayrıca sandık yerlerine giden güzergâhları gösterir ve uygun seçmenlerin oy kullanmamalarını gerekçelendirmesine imkân verir.[5]
Brezilya’da Seçim Günü: Sık sorulan sorular
Seçim Günü Brezilya’da resmî tatil mi?
Seçim Günü ne zaman?
Federal ve eyalet seçimlerinin ilk turu ekimin ilk pazar günü yapılır. Gerekirse ikinci tur ekimin son pazar günü düzenlenir.[1]
Kimlerin oy kullanması zorunludur?
18 yaşını geçmiş Brezilya vatandaşlarının oy kullanması zorunludur; okuma yazma bilmeyenler, 70 yaşını aşmış olanlar ve 16 veya 17 yaşındakiler için oy kullanmak isteğe bağlıdır. Yabancı uyruklular seçmen olarak kaydolamaz.[1]
Sandık yerimi bulmak için e-Título uygulamasını kullanabilir miyim?
Evet. Resmî uygulama sandık yerinizi gösterebilir ve oraya giden güzergâhı sunabilir. Ayrıca oy kullanmama durumunu gerekçelendirme hizmeti uygun seçmenlere açıktır.[5]
Kaynaklar ve referanslar
Brezilya içindeki Seçim Günü için kullanılan kaynaklar:
- Constituição da República Federativa do Brasil- Presidência da República
- Código Eleitoral - Lei n. 4.737, de 15 de julho de 1965- Tribunal Superior Eleitoral
- Informatização do voto- Tribunal Superior Eleitoral
- Comércio - Funcionamento no dia da eleição- Tribunal Superior Eleitoral
- e-Título (Perguntas frequentes)- Tribunal Superior Eleitoral