Nova godina na Ostrvu Man
Nova godina pada 1. januara i Ministarstvo finansija Ostrva Man navodi je kao državni praznik prema Zakonu o državnim praznicima iz 1989.[1] U starijim manškim novinskim zapisima opisan je lokalni običaj prvog gosta, quaaltagh.[2]
Državni praznik i slobodan dan
U zvaničnom obaveštenju Ministarstva finansija Nova godina navedena je kao državni praznik prema Zakonu o državnim praznicima iz 1989.[1] Ovim danom počinje nova kalendarska godina.[1]
Smernice za zapošljavanje na Ostrvu Man daju zaposlenima zakonsko pravo na plaćeni godišnji odmor i navode da poslodavci mogu uračunati plaćene državne praznike u to pravo. Ugovor zaposlenog može nuditi povoljnije uslove odmora, pa dogovori mogu zavisiti od uslova zaposlenja.[3]
Quaaltagh u manškim zapisima
Poseban manški novogodišnji običaj zabeležen u istorijskim novinama jeste quaaltagh, odnosno prvi gost: prva osoba koja nakon Nove godine pređe prag nečijeg doma. U zapisima s početka i sredine 20. veka opisane su posete domovima radi donošenja lepih želja, a tamnokosi muškarci često su smatrani srećnicima.[2]
U istoj zbirci novina zabeležena su i bogosluženja uoči ponoći, pevanje, pozdravi, kao i crkvena zvona i brodske sirene u Daglasu oko prelaska u novu godinu. Običaji su se razlikovali u zavisnosti od mesta i perioda; zapisi beleže godine kada je običaj bio manje izražen ili je vreme skratilo posete.[2]
Šta očekivati tog dana
Neke službe namenjene javnosti su zatvorene. Manško nacionalno nasleđe navodi da su Manški muzej i Kuća Manannan zatvoreni na Novu godinu, a da su Biblioteka i arhiv zatvoreni tokom državnih praznika.[4] To ne određuje radno vreme svih prodavnica, kancelarija ili banaka, pa proverite direktno kod mesta koje planirate da posetite.
Prema Ministarstvu infrastrukture, autobusi Bus Vannin saobraćaju širom ostrva svakog dana osim na Božić.[5] Putnici treba da provere aktuelne informacije o prevozu pre putovanja.
Česta pitanja
Kada je Nova godina na Ostrvu Man?
Pada 1. januara. Ministarstvo finansija Ostrva Man navodi je kao državni praznik prema Zakonu o državnim praznicima iz 1989.[1]
Da li svi dobijaju plaćen slobodan dan?
Ne automatski. Smernice za zapošljavanje navode da zaposleni imaju zakonsko pravo na plaćeni godišnji odmor i da poslodavci mogu uračunati plaćene državne praznike u to pravo. Proverite ugovor ili dogovor sa poslodavcem.[3]
Šta je quaaltagh?
To je manški običaj prvog gosta opisan u istorijskim novinskim zapisima: prva osoba koja posle Nove godine pređe prag nečijeg doma, tradicionalno donoseći lepe želje.[2]
Izvori i reference
Izvori korišćeni za Nova godina u Ostrvo Man:
- Bank Holidays in the Isle of Man 2026- Isle of Man Government, Treasury
- The Quaaltagh: The Later Newspaper Accounts (1901–61)- Stephen Miller; Chiollagh Books for Culture Vannin
- Paid annual leave- Isle of Man Government
- Opening Times- Manx National Heritage
- Isle of Man Public Transport- Isle of Man Government, Department of Infrastructure